Vier koppen koffie per dag goed voor je nieren? Wat het Groningse onderzoek zegt
Inhoudsopgave
Wat er werd onderzocht
Het onderzoek komt van het Universitair Medisch Centrum Groningen en Wageningen University & Research. Het werd in oktober 2023 online gepubliceerd en staat in de editie van februari 2024 van het vakblad Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. Eerste auteur is Qingqing Cai, die het onderzoek samen met nierspecialisten van het UMCG en voedingsonderzoekers uit Wageningen uitvoerde. De samenvatting staat op PubMed.
De onderzoekers gebruikten gegevens van Lifelines, een grote Nederlandse gezondheidsstudie in het noorden van het land. Zo zag het onderzoek eruit.
- Er deden 78.346 volwassenen mee die bij de start geen chronische nierziekte hadden.
- Bij het begin vulden ze een vragenlijst in over wat ze aten en dronken, waaronder hoeveel koffie.
- Gemiddeld 3,6 jaar later werd opnieuw gemeten hoe goed hun nieren filterden. Dat gebeurt met de eGFR, een schatting van de filterfunctie op basis van bloedwaarden.
Koffie bleek in die groep heel gewoon. Volgens de samenvatting dronk 90 procent dagelijks koffie en zat 36 procent op meer dan twee tot vier koppen per dag.
Wat de uitkomsten zijn
Bij iedereen neemt de nierfunctie met de jaren een beetje af. Bij koffiedrinkers ging dat in dit onderzoek iets langzamer dan bij mensen die geen koffie dronken, ook na correctie voor andere factoren. Dat verband zag je al bij mensen die hooguit twee koppen per dag dronken, en het werd sterker naarmate mensen meer koffie dronken.
De onderzoekers keken ook naar een duidelijker meetpunt, namelijk of iemands nierfunctie onder een bepaalde grens zakte of met meer dan twintig procent daalde. Dat gebeurde bij 11,1 procent van de deelnemers. Elke extra kop koffie per dag hing samen met een drie procent lagere kans daarop. Bij mensen met diabetes was het verband sterker.
Dan dat getal vier. In de samenvatting van het onderzoek loopt het verband door tot in de groep die meer dan zes koppen per dag dronk. De vier koppen komen uit de berichtgeving. FavorFlav schrijft, met RTL Nieuws als bron, dat het effect bij vier koppen het sterkst was en dat meer dan vijf geen extra winst gaf. Hoe dan ook geldt dat meer koffie drinken voor je nieren geen advies is dat uit dit onderzoek volgt.
Wat wel en niet bewezen is
Dit is observationeel onderzoek. Het laat zien dat koffiedrinkers gemiddeld een iets gunstiger verloop van hun nierfunctie hadden, maar niet dat de koffie daar de oorzaak van is. Koffiedrinkers kunnen op andere punten verschillen van mensen die geen koffie drinken. De onderzoekers corrigeerden voor veel van die verschillen, maar niet alles is te meten.
Daarnaast werd koffie maar één keer uitgevraagd, aan het begin. Wie in de jaren daarna meer of minder ging drinken, zit daar niet in. En het onderzoek ging over mensen zonder nierziekte. Over wat koffie doet bij wie al nierproblemen heeft, zegt het niets.
Waarom koffie zou kunnen helpen, is ook nog niet duidelijk. Volgens FavorFlav zei hoogleraar Marianne Geleijnse van Wageningen University tegen RTL Nieuws dat er verschillende verklaringen mogelijk zijn, omdat koffie zoveel verschillende stoffen bevat. Daar is meer onderzoek voor nodig.
Hoe dit past bij de cafeïnegrens
Het onderzoek is geen reden om over de grens voor cafeïne heen te gaan. Het Voedingscentrum schrijft op zijn pagina over koffie (geraadpleegd in oktober 2026) dat gezonde volwassenen ongeveer vijf kopjes koffie per dag kunnen drinken, als ze verder weinig andere producten met cafeïne nemen. Voor kinderen en voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, gelden lagere adviezen. Hoe die grens tot stand komt, lees je in onze uitleg over hoeveel kopjes per dag veilig zijn. Eerder schreven we ook over het hartadvies dat 400 milligram cafeïne per dag veilig noemt.
Vier koppen zitten daar dus binnen. Wie nu twee koppen drinkt en daar tevreden mee is, hoeft er op basis van dit onderzoek niet bij te gaan drinken.
Wat het betekent voor je kopje
De zetmethode doet er wel toe, al heeft dat niets met je nieren te maken. Het Voedingscentrum wijst erop dat gefilterde koffie de minste stoffen bevat die het cholesterol verhogen, zoals cafestol. Koffie uit een papieren filter, van pads of oploskoffie scoort daarop het best. In espresso, koffie uit cups en uit een mokkapot zit er volgens het Voedingscentrum gemiddeld meer van.
Wie meerdere koppen per dag drinkt, kan dus een deel ervan als filterkoffie zetten. En wie last krijgt van onrust of slecht slaapt, merkt dat sneller dan enig effect op de nieren. Twijfel je over koffie en je eigen gezondheid, bijvoorbeeld omdat je een nierziekte of diabetes hebt, bespreek het dan met je huisarts. Dit onderzoek is daar geen vervanging voor.
