Vijf signalen dat je espressomachine stuk gaat: wat je thuis op tijd opmerkt

Kalk: de storing die elke machine kan krijgen

Kalk zit volgens Abysov achter meer reparaties dan wat ook. De eerste signalen zijn zwakkere stoom, een zettemperatuur die schommelt, een machine die langer nodig heeft om weer op temperatuur te komen en witte aanslag op het stoompijpje of in de lekbak. Dit is het enige punt van de vijf dat echt voor iedereen geldt, van zeefdrager tot volautomaat.

Zijn advies aan cafés werkt thuis net zo goed. Meet hoe hard je water is met een teststrookje, vervang een filterpatroon op tijd en schrijf de wisseldatum erop. Hoe je zo’n waterfilter kiest en activeert, lees je apart.

Het verschil zit in de oplossing. Vastgezette kalk uit een caféboiler krijg je volgens Abysov alleen weg door het apparaat open te maken. Bij de meeste thuismachines draai je een ontkalkprogramma, mits je het juiste programma kiest. Voor een volautomaat hangt het ritme af van je water, zie ons stuk over hoe vaak je ontkalkt. Let wel op bij een machine met warmtewisselaar of dubbele boiler. Seattle Coffee Gear waarschuwt dat ontkalker in de ingewikkelde waterleidingen kan achterblijven en raadt aan eerst de handleiding te lezen en bij twijfel een monteur te laten ontkalken. Sommige fabrikanten laten de garantie bovendien vervallen als je een ander middel gebruikt dan zij voorschrijven.

Versleten rubber en douchezeefje: alleen bij een zeefdrager

Abysov noemt drie signalen. Er sijpelt water of koffie langs de oren van de zeefdrager tijdens het zetten, de handgreep draait verder door voordat hij vastzit, en de koffie zoekt een kortere weg door het koekje terwijl je netjes hebt aangedrukt. Zo’n rubber kost weinig, en hij vervangt het zodra de greep voorbij het midden vastloopt, dus voordat het lekt.

Thuis slijt dit langzamer, maar het gebeurt wel. Seattle Coffee Gear raadt aan om elke drie tot zes maanden te kijken of het rubber scheurtjes heeft, plat is geworden of hard aanvoelt, en rubber en douchezeefje eens per jaar te vervangen. Een volautomaat heeft geen zeefdrager, dus daar speelt dit niet. Lekt die, dan zit de oorzaak ergens anders, zoals we uitzochten voor een Philips die water lekt.

Plakkende driewegklep: kijk eerst of je er een hebt

De driewegklep laat na het zetten de druk uit de groepskop weg. Begint hij te plakken, dan is het koekje soppig, blijft de groepskop druppelen of spuit de zeefdrager als je hem losdraait. Abysov raadt cafés aan elke dag terug te spoelen.

Dat advies mag je niet zomaar overnemen. Volgens Seattle Coffee Gear hebben veel machines deze klep niet, waaronder sommige van Breville en De’Longhi en andere instapmodellen, en die mag je dan ook niet terugspoelen. Je handleiding zegt of het kan. Heeft jouw machine de klep wel, dan is thuis een spoeling met water om de paar dagen tot eens per week genoeg, met reiniger elke een tot drie weken. Het signaal om op te letten is simpel, zegt Abysov. Maakt een machine die altijd droge koekjes gaf ineens natte, bel dan iemand, en wacht niet tot de klep er helemaal mee stopt.

Drukschakelaar: alleen als je machine er een heeft

Dit punt geldt alleen voor machines die de stoomboiler met een drukschakelaar regelen in plaats van met een PID. Heb je zo’n machine, dan herken je slijtage aan een naald op de drukmeter die verder uitslaat dan normaal, een verwarmingselement dat voortdurend aan en uit klikt, gezoem uit de kast of een veiligheidsventiel dat stoom afblaast. Abysovs tip is makkelijk over te nemen. Maak na het opwarmen een foto van de plek waar de naald normaal staat, dan zie je het meteen als die verschuift. Een ventiel dat stoom afblaast laat je door een monteur bekijken.

Pomp: eerst luider, dan minder druk

Abysov schrijft over de rotatiepompen van caféapparaten, die eerst luider worden, met een gierende of malende toon. Daarna zakt de druk en duren je shots langer bij dezelfde maling. Welke pomp in jouw machine zit, staat in de handleiding, maar zijn regel is breed bruikbaar: laat een pomp nooit droog lopen. Een pomp die te weinig water krijgt, slijt volgens hem veel sneller. Een café hangt aan de waterleiding, thuis gaat het dus om de watertank. Vul die op tijd bij en spoel hem geregeld om.

Trek geen snelle conclusie uit een lange shot alleen. Seattle Coffee Gear noemt een tragere doorstroming en langere zettijden juist ook als teken dat je machine aan ontkalken toe is. Klinkt de pomp nog gewoon, kijk dan eerst daarnaar.

De thuisversie van de ochtendcheck

De rode draad bij Abysov is dat elke storing begint met iets dat afwijkt van normaal, en dan moet je wel weten wat normaal is. Hij laat cafés elke ochtend twee minuten controleren. Thuis komt dat neer op vier dingen bij je eerste kop. Hoe lang duurt je shot bij je vaste maling, hoe klinkt de pomp, staat er water onder of naast de lekbak, en stopt de groepskop na het zetten met druppelen? Dat kost niets, en na een week heb je een referentie.

Bel een monteur bij natte koekjes die er eerst niet waren, bij water buiten de lekbak dat je niet kunt verklaren, bij stoom uit het ventiel en bij een machine die de stoppen laat springen. Dat laatste is volgens Abysov vaak het punt waarop het verwarmingselement al onder de kalk zit. Loop je achter met onderhoud, doe het dan niet op één dag. Seattle Coffee Gear raadt aan te spreiden over een paar weken, zodat je na elke stap ziet of er iets nieuws opduikt.