Verboden pesticiden in geïmporteerde koffie: wat zit er in jouw pak?
Inhoudsopgave
Waar de oproep op steunt
De basis is het rapport Poison in Your Coffee van de Duitse milieuorganisatie Deutsche Umwelthilfe, samen met Coffee Watch, Inkota en Pesticide Action Network UK. Volgens de persverklaring van Coffee Watch brachten de onderzoekers het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de koffieteelt in kaart, met de nadruk op Brazilië, Colombia en Kenia.
Ze vonden 159 werkzame stoffen die in die landen voor koffie zijn geregistreerd of gedocumenteerd. Van die stoffen is 59 procent in de Europese Unie niet toegestaan. Een groot deel wordt aangemerkt als zeer gevaarlijk bestrijdingsmiddel. De onderzoekers wijzen vooral op de risico’s voor boeren, landarbeiders, bodem, water en biodiversiteit in de teeltlanden.
Het pijnlijkste punt in het rapport is wat zij een dubbele standaard noemen. Middelen die in Europa verboden zijn, mogen hier wel worden gemaakt en naar koffielanden worden geëxporteerd. De koffie die daar groeit mag vervolgens Europa weer in, zolang eventuele resten binnen de geldende normen blijven. Dat het rapport over Brazilië, Colombia en Kenia gaat, is relevant. Het zegt niets specifieks over Nederlandse supermarktkoffie, en ook niets over hoeveel er na het branden nog over is.
Zit het dan in jouw kopje?
Hier lopen de meningen uiteen, en het is goed om beide kanten te horen. De Duitse koffiebranche reageerde al fel op hetzelfde rapport. De Deutscher Kaffeeverband stelde in een verklaring dat koffie in Europa streng wordt gecontroleerd op wettelijke maximale residuniveaus. Volgens de branchevereniging breken eventuele sporen bij het branden op 200 tot 250 graden en bij het zetten bijna volledig af.
Dat is het standpunt van de industrie, dus houd daar rekening mee. Tegelijk is het belangrijkste argument van de milieuorganisaties ook niet dat jouw espresso giftig is. Hun punt is dat de schade vooral bij de teelt ontstaat, en dat Europa via de import meebetaalt aan middelen die het zelf te gevaarlijk vindt. Wie het rapport leest als waarschuwing voor de eigen gezondheid, mist volgens ons het eigenlijke verhaal. Dit gaat minstens zo veel over de mensen op de plantage als over jou aan het aanrecht.
Wat de keurmerken op je pak wel en niet zeggen
Wil je zeker weten dat je koffie zonder synthetische bestrijdingsmiddelen is geteeld, dan is er maar een keurmerk dat dat belooft. Dat is biologisch.
| Keurmerk | Wat het zegt over bestrijdingsmiddelen |
|---|---|
| EU-biologisch (groen blaadje) | Geen kunstmest en geen synthetische bestrijdingsmiddelen, volgens Milieu Centraal |
| Fairtrade | Werkt met een lijst van verboden en beperkte stoffen, maar is geen biologisch keurmerk |
| Rainforest Alliance | Verbiedt een lijst zeer gevaarlijke middelen en stelt eisen aan het gebruik van andere, maar is ook niet biologisch |
| Geen keurmerk | Zegt niets over hoe de koffie is geteeld |
Fairtrade en Rainforest Alliance richten zich meer op inkomen, arbeidsomstandigheden en natuur, en sluiten de gevaarlijkste middelen uit. Ze zijn zinvol, maar het is iets anders dan helemaal zonder synthetische middelen telen. Combinaties bestaan ook. Veel biologische koffie heeft daarnaast een Fairtrade-logo.
Biologische koffie is wel een kleine niche. Volgens De Koffiejongens is minder dan 6 procent van de koffieteelt wereldwijd biologisch, en is maar 4 procent van de koffie die de EU invoert biologisch. Dat zijn de cijfers van een merk dat zelf biologisch verkoopt, maar ze laten zien hoeveel ruimte er nog is.
Wat je zelf kunt doen
- Kijk naar het groene EU-blaadje als het je om bestrijdingsmiddelen gaat. Je vindt biologische bonen en gemalen koffie bij gewone supermarkten als Albert Heijn en Jumbo, en bij natuurwinkels zoals Ekoplaza.
- Lees verder dan het woord duurzaam. Een vage claim zegt weinig. Daar komt verandering in, zoals we eerder schreven over duurzaamheidsclaims op je pak koffie.
- Vraag het je brander. Kleinere branders kopen vaak per boerderij in en weten precies hoe die werkt. Een goede brander geeft je daar gewoon antwoord op.
- Raak niet in paniek over je dagelijkse kop. Niets in deze oproep zegt dat je moet stoppen met koffie drinken.
Of Brussel de oproep oppakt, is nog open. De Koffiejongens schrijven dat de Europese Commissie werkt aan een aanpak waarbij de gevaarlijkste in de EU verboden middelen niet via import terugkomen, en willen dat die aanpak voor alle verboden middelen gaat gelden. Tot er iets verandert, ligt de keuze bij jou in het schap. Wij denken dat het groene blaadje daar de duidelijkste wegwijzer is.
