Koffie uit Italië door klimaatopwarming: komt die boon ooit in je kopje

Wat er op Sicilië groeit

De plantage ligt aan de rand van Palermo, in de wijk San Lorenzo ai Colli, op ongeveer 350 meter hoogte. Ze is van de familie achter Morettino, een koffiebranderij uit Palermo. Het verhaal begon in de jaren negentig, toen de botanische tuin van Palermo zaden doneerde. Daaruit groeiden zo’n zestig arabicaplanten van de rassen Bourbon en Catuai. De universiteit en de botanische tuin van Palermo volgen het project, omdat het iets zegt over hoe tropische gewassen zich aanpassen aan het veranderende Middellandse Zeeklimaat.

Volgens Euronews leverde de oogst van dit jaar ongeveer 100 kilo koffiekersen op, goed voor iets meer dan 15 kilo gebrande bonen. Dat is de eerste arabica die volledig in Italië is geteeld en geoogst. Eerder was er in de buurt, in Terrasini, al koffie geteeld, maar alleen in een kas.

In de officiële video van Morettino zie je de plantage, de rijpe rode kersen aan de struik en het plukken met de hand.

Waarom het nu kan

Koffie is een kieskeurige plant. Arabica wil warmte, maar geen hitte, en vooral geen vorst. Precies daar verandert iets op Sicilië. Volgens BNR duurt de winter op het eiland door de klimaatopwarming nog maar een tot anderhalve maand, met temperaturen die rond de tien tot vijftien graden blijven hangen. De teelt van tropisch fruit is in Italië daardoor flink gegroeid, en Sicilië wordt al de tropische fruittuin van Europa genoemd.

Het is een vreemd soort nieuws. Dezelfde opwarming die op Sicilië een plant laat groeien, maakt het in de traditionele koffielanden juist lastiger. Over wat dat betekent voor je pak koffie schreven we eerder, onder meer bij El Niño en de oogst in Colombia. Een paar planten in Palermo vangen daar niets van op. Experimenten zoals deze lopen ook op de Azoren, Gran Canaria en in Spanje, maar overal gaat het om kleine aantallen.

Hoe smaakt Siciliaanse koffie

Morettino beschreef eerder de eerste grotere oogst, uit 2021, toen ongeveer 30 kilo werd geplukt. Die bonen werden met de hand ontpulpt, 48 uur gefermenteerd en in de zon gedroogd, volgens de honey-methode waarbij een deel van het vruchtvlees aan de boon blijft zitten. Daarna volgde een middellichte branding. De branderij proefde tonen van zibibbo, de zoete druif van het eiland, en johannesbrood, met daarbij iets van witte bloesem en panelasuiker. Euronews schrijft over de oogst van dit jaar dat de koffie aan rozijnen doet denken.

Die beschrijving past bij wat je van een honey-verwerking verwacht, zoet en wat fruitig. Zelf proeven gaat lastig, en daarmee komen we bij de belangrijkste vraag.

Kun je het hier kopen

Nee, en dat zal voorlopig ook zo blijven. Iets meer dan 15 kilo gebrande bonen is weinig, en volgens Euronews is het project nog ver verwijderd van commerciële productie. Het is vooral een proef met wetenschappelijke en symbolische waarde. Wie in de supermarkt of bij een branderij een pak met ‘Italiaanse koffie’ koopt, krijgt koffie die in Italië is gebrand. De bonen zelf komen nog altijd uit de bekende koffielanden.

Wil je toch iets van dit verhaal proeven, kies dan eens een arabica met honey-verwerking van een branderij bij jou in de buurt. Dan krijg je dat zoete, fruitige karakter waar de Siciliaanse proefnotities over gaan, alleen van een boon die nog gewoon uit Midden-Amerika komt. Eerlijk gezegd vinden we dat het mooiste aan dit nieuws. Het laat zien hoe sterk het klimaat bepaalt wat er in je kopje zit, en dat de kaart van de koffie de komende jaren niet stil blijft liggen.