Gemiddeld 3,5 kopjes per dag: wanneer is het volgens het Voedingscentrum te veel

Wat het onderzoek laat zien

Koffie is na kraanwater de meest gedronken drank van Nederland. Volgens het onderzoek drinkt 78 procent van de Nederlanders minstens een keer per week koffie en 62 procent dagelijks. Het gemiddelde zakt wel een beetje. In 2024 lag het nog op 3,6 kopjes per dag, en vooral de groep die vijf tot zes kopjes per dag drinkt is kleiner geworden.

Het Voedingscentrum vindt dat geen reden tot zorg. Gezonde volwassenen die niet zwanger zijn en geen borstvoeding geven, kunnen naast drie koppen groene of zwarte thee gemiddeld ongeveer vijf kopjes koffie per dag drinken. Dat geldt voor mensen die verder weinig of geen cafeïne binnenkrijgen, dus zonder energiedrank of cola erbij. Het gemiddelde van 3,5 zit daar ruim onder.

Het kopje waar het advies mee rekent

Hier zit de adder. Het advies van vijf kopjes gaat uit van kopjes van 125 milliliter. Dat is een klein, ouderwets kopje met schotel. Op het cafeïneoverzicht van het Voedingscentrum staat zo’n kop koffie voor ongeveer 60 milligram cafeïne, en een espresso van 30 milliliter voor ongeveer 40 milligram. De echte grens ligt bij 400 milligram per dag en niet meer dan 200 milligram in een keer.

Thuis drinken de meeste mensen niet uit een kopje van 125 milliliter maar uit een mok. Een flinke mok bevat al gauw 250 milliliter, en telt in die rekensom dus als twee kopjes. Wie zegt dat hij drie bakjes per dag drinkt en daarmee drie mokken bedoelt, zit in werkelijkheid op zes kopjes van het Voedingscentrum. Dat is al boven de vijf.

Andersom werkt het ook. Een dubbele espresso uit een volautomaat is maar 60 milliliter, en zit met zo’n 80 milligram net boven een kleine kop filterkoffie. Een cappuccino of latte heeft meestal een of twee shots espresso en verder melk, en bevat daardoor niet meer cafeïne dan die shots. Hoe groot de beker ook oogt.

Wat het onderzoek precies onder een kopje verstaat, vermeldt het Metro-artikel niet. Dat is geen detail. Als de ondervraagden hun mokken als kopjes telden, ligt het werkelijke gemiddelde dichter bij de grens dan 3,5 doet vermoeden. Als ze echt kleine kopjes bedoelden, valt het mee. Wij zouden het cijfer daarom vooral zien als een aantal koffiemomenten per dag, en de inhoud van je eigen mok er zelf naast leggen.

Je eigen dag narekenen

Wie het precies wil weten, telt een dag lang mee. Meet een keer met een maatbeker hoeveel je vaste mok bevat en deel dat door 125. Dat is het aantal kopjes per mok. Een espresso of een melkdrank met een enkele shot tel je als ongeveer twee derde kopje, een dubbele shot als iets meer dan een kopje. Komt er thee bij, dan tel je per kop zwarte thee van 125 milliliter ongeveer 30 milligram, de helft van een kop koffie.

Kom je zo boven de vijf kopjes uit, dan is dat niet meteen gevaarlijk, maar wel een moment om te kijken waar je kunt schuiven. De makkelijkste winst zit meestal in de middag. Volgens het Voedingscentrum kan ongeveer 100 milligram cafeïne bij gevoelige mensen de slaap al verstoren, vooral als je die een paar uur voor het slapengaan drinkt. Dat is twee kleine kopjes, of één mok. Hoe lang cafeïne doorwerkt verschilt per persoon, en we schreven eerder over onderzoek dat zelfs effect van de ochtendkoffie op de nachtrust vond.

Een hardnekkig misverstand kun je in elk geval laten varen. Volgens het onderzoek denkt 44 procent van de koffiedrinkers dat koffie uitdroogt. Dat klopt niet. Je moet misschien wat eerder plassen, maar koffie telt gewoon mee voor je vochtinname. Een glas water erbij is lekker, maar niet nodig om je kop te compenseren.

Voor zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven ligt de grens lager, op 200 milligram per dag. Uitgebreider over de grenzen en voor wie ze anders liggen lees je in ons stuk over hoeveel kopjes koffie per dag veilig zijn.