Koffiedrinkers kregen minder vaak opnieuw trombose: wat de Noorse studie zegt

Wat de Noren onderzochten

De studie verscheen in het vakblad Research and Practice in Thrombosis and Haemostasis en werd op 14 oktober samengevat door de Britse medische nieuwssite News-Medical. De onderzoekers, onder wie Olsen, Brækkan en Hansen, combineerden gegevens uit twee grote Noorse bevolkingsonderzoeken, de Tromsø-studie en de Trøndelag-gezondheidsstudie. Ze volgden 2.071 mensen die voor het eerst een veneuze trombose hadden gehad, dus een stolsel in een ader van het been of een longembolie.

Gemiddeld werden de deelnemers 2,8 jaar gevolgd. In die tijd kregen 310 van hen opnieuw een trombose. Wie vóór de eerste trombose aangaf een tot twee koppen koffie per dag te drinken, had een 51 procent lager geschat risico op een herhaling dan wie geen koffie dronk. Dat verschil bleef bestaan nadat de onderzoekers rekening hielden met gewicht, roken en hart- en vaatziekten.

Het opvallendste resultaat zat in een subgroep. Bij mensen van wie de eerste trombose een duidelijke aanleiding had, zoals een operatie, een ongeluk, kanker of lang stilliggen, was het geschatte risico op herhaling bij een tot twee koppen per dag zelfs 67 procent lager. Bij een trombose zonder aanwijsbare oorzaak vonden ze geen duidelijk verband.

Wat de studie niet laat zien

Hier wordt het interessant voor iedereen die een kop pakt na het lezen van de kop. Meer koffie bleek niet beter. Bij meer dan twee koppen per dag lag het risico ook lager, maar dat verschil was statistisch niet overtuigend. En toen de onderzoekers alle koffiedrinkers samen vergeleken met de niet-drinkers, was er geen significant verschil. Het gunstige getal hangt dus vooral aan die ene groep van een tot twee koppen.

Daar komt bij dat de groep zonder koffie klein was, maar 140 mensen. In Noorwegen drinkt bijna iedereen koffie, en wie dat niet doet, heeft daar soms een reden voor die zelf ook met de gezondheid te maken heeft. Zo’n kleine vergelijkingsgroep maakt de uitkomst wankel. Verder vroegen de onderzoekers alleen naar de koffiegewoonte van vóór de eerste trombose. Of mensen daarna minder of meer gingen drinken, weten ze niet. En ze wisten niet hoe lang iedereen bloedverdunners had geslikt, terwijl juist die behandeling het risico op een nieuwe trombose sterk bepaalt.

De onderzoekers zeggen het zelf ook. Dit is observationeel onderzoek, dat een verband laat zien maar niet bewijst dat koffie een nieuw stolsel voorkomt. Ze vragen om bevestiging in andere groepen, ook omdat de deelnemers vrijwel allemaal witte Noren waren.

Het past wel in een rij eerdere studies. Ook bij een eerste trombose is al eens gezien dat koffiedrinkers er iets minder vaak mee te maken kregen. Wie al langer meeleest, kent het patroon uit ons overzicht van koffiemythes. Gematigde koffieconsumptie komt in grote bevolkingsstudies steeds vaker gunstig of neutraal uit de bus, zonder dat het hard bewezen is dat de koffie zelf het werk doet.

Moet je met bloedverdunners anders drinken?

Kort gezegd, nee, in elk geval niet op basis van dit onderzoek. De studie zegt niets over koffie drinken tijdens het gebruik van bloedverdunners, omdat de onderzoekers die behandeling niet in beeld hadden. Ook Thuisarts.nl, de site van de Nederlandse huisartsen, noemt koffie niet bij de aandachtspunten voor wie een cumarine zoals acenocoumarol gebruikt. Daar gaat het vooral om andere medicijnen, ook die van de drogist, en om de controles bij de trombosedienst.

Wat wel geldt voor die middelen, is dat de trombosedienst je dosis afstemt op hoe je bloed op dat moment stolt. Een stabiel leefpatroon maakt dat voorspelbaarder. Ga je ineens heel anders eten of drinken, of begin je met een nieuw middel, meld dat dan. Een kop of twee koffie per dag die je toch al dronk, hoeft daarbij geen punt van zorg te zijn. Gebruik je naast je bloedverdunner nog andere medicijnen, dan kun je in ons stuk over koffie en medicijnen nagaan of cafeïne daar invloed op heeft.

Ons oordeel is dat je dit onderzoek vooral moet lezen als geruststelling, niet als advies. Wie na een trombose zijn gewone kop koffie blijft drinken, hoeft zich op basis van deze cijfers geen zorgen te maken. Wie geen koffie drinkt, heeft geen reden om ermee te beginnen. Daarvoor is het bewijs te dun en is de vergelijkingsgroep te klein.