Fairtrade verhoogt de minimumprijs voor koffie met elf procent: merk je dat?

Wat er precies verandert

Volgens de aankondiging van Fairtrade International van 30 juli 2026 gaat de minimumprijs voor gewassen arabica van 1,80 naar 2,00 dollar per pond groene koffie. Natuurlijke arabica stijgt met hetzelfde bedrag, robusta krijgt er tien dollarcent per pond bij. Meer dan tachtig procent van alle fairtrade koffie is gewassen arabica, dus daar zit het gewicht van dit besluit.

Twee andere bedragen blijven gelijk. De fairtrade premie, een extra bedrag per pond dat de coöperatie zelf besteedt aan bijvoorbeeld scholing of betere verwerking, verandert niet. Ook de toeslag voor biologische koffie blijft hetzelfde. Fairtrade noemt de gestegen productiekosten en de grillen van het klimaat als reden. Boeren betalen meer voor kunstmest, arbeid en transport, en een mislukte oogst door droogte of hevige regen kunnen ze steeds minder opvangen.

Een vangnet, geen prijs die je aan de kassa betaalt

Het woord minimumprijs zegt het al. Het is een bodem. Ligt de prijs op de wereldmarkt hoger, dan krijgt de coöperatie de marktprijs. Alleen als de koffieprijs onder die bodem zakt, treedt de fairtrade minimumprijs in werking. Fairtrade schrijft er zelf bij dat de prijs voor arabica sinds maart 2024 niet meer onder de twee dollar per pond is geweest. Met de huidige hoge koffieprijzen, waar we eerder over schreven bij de koffieprijs die drie dagen op rij steeg, verandert er voor de boer op dit moment dus weinig aan wat hij per zak ontvangt.

Waarom dan toch verhogen? Omdat koffieprijzen schommelen. Er zijn jaren geweest waarin de marktprijs ruim onder de kostprijs van de boer zakte, en dan is zo’n bodem voor een coöperatie het verschil tussen doorgaan en stoppen. Een hogere bodem nu betekent dat een volgende prijsval minder hard aankomt. Colleen Anunu van Fairtrade International noemt de prijsstructuur “een cruciaal vangnet voor coöperaties”.

Merk je het in je pak koffie?

Op korte termijn waarschijnlijk niet. Zolang de marktprijs boven de nieuwe bodem ligt, betalen branders en supermarkten voor fairtrade bonen hetzelfde als voor andere bonen van vergelijkbare kwaliteit, plus de premie die niet verandert. De prijs van je pak wordt veel meer bepaald door de beurs, de wisselkoers van de dollar, transport en straks ook door nieuwe Europese regels. Daarover lees je meer in ons stuk over de Europese ontbossingswet.

Pas als de koffieprijs flink daalt, maakt de verhoging verschil. Dan zakt gewone koffie misschien sneller in prijs dan fairtrade koffie, omdat de boer onder het keurmerk een gegarandeerde ondergrens houdt. Dat is precies de bedoeling. Fairtrade zegt in de aankondiging niets over wat dit voor winkelprijzen betekent, en aannames daarover laten we hier dus ook liggen.

Wat je er thuis mee doet

Niets moeten, wel iets weten. Wie fairtrade koopt omdat hij wil dat de boer een eerlijke prijs krijgt, ziet dat het vangnet sterker wordt en dat die keuze in een slecht koffiejaar meer gewicht krijgt. Let wel op wat er op het pak staat. Bij blends zie je soms een fairtrade logo met de vermelding dat alleen een deel van de bonen gecertificeerd is. Wil je weten hoe zo’n keurmerk zich verhoudt tot nieuwere labels, dan helpt onze uitleg over het regeneratieve keurmerk.

En wie zijn bonen rechtstreeks bij een kleine brander koopt, kan gewoon vragen wat de boer heeft gekregen. Veel speciaalzaken werken met directe handel en betalen al jaren ruim boven de fairtrade bodem. De nieuwe minimumprijs geldt vanaf 1 december, dus bonen die nu in de winkel liggen zijn nog onder de oude afspraken ingekocht.