Koffie bij migraine: wanneer het helpt en wanneer het hoofdpijn geeft

Waarom een kop koffie bij een pijnstiller helpt

Het Koreaanse stuk haalt een overzichtsstudie aan uit de Cochrane-bibliotheek, de verzameling waarin onderzoekers alle beschikbare proeven over een behandeling samenvatten. Daaruit blijkt dat cafeïne samen met een pijnstiller de pijn sneller verlicht dan de pijnstiller alleen. Het gaat dan om ongeveer de hoeveelheid in één kop koffie. Cafeïne vernauwt de bloedvaten in het hoofd die bij migraine zijn verwijd, en helpt het lichaam het medicijn op te nemen.

Dat is geen nieuwe ontdekking, en het verklaart ook waarom er al jaren combinatiepillen bestaan met een pijnstiller en cafeïne erin. Een Britse arts benadrukte dat eind september nog in het BBC-programma Morning Live, met de opmerking dat een matige hoeveelheid koffie het effect van de behandeling versterkt. Wat je daarbij niet moet vergeten, is dat een combinatiepil en een kop koffie samen al snel dubbel tellen.

Praktisch betekent het dit. Voel je een aanval opkomen, neem dan je gewone pijnstiller vroeg, met een kop koffie erbij, en zoek daarna een donkere, stille kamer op. Veel water in kleine slokjes helpt ook. Meer koffie drinken dan die ene kop heeft geen zin, want het effect komt van de combinatie en niet van de hoeveelheid.

Wanneer koffie zelf de hoofdpijn veroorzaakt

De andere kant is minder bekend. Wie elke dag veel cafeïne binnenkrijgt, raakt eraan gewend. Valt die dosis een dag weg, omdat je in het weekend uitslaapt of op vakantie minder drinkt, dan reageren de bloedvaten in je hoofd met een terugslag. Dat is de bekende ontwenningshoofdpijn. In ons stuk over twee weken zonder koffie zie je hoe stoppers dat in de eerste dagen merkten.

Het Koreaanse stuk waarschuwt daarnaast voor een tweede valkuil, namelijk het vaak slikken van pijnstillers waar cafeïne in zit. Ook het Nederlandse Thuisarts.nl, de site van de huisartsen, noemt veel cafeïne en plotseling stoppen met veel cafeïne als oorzaken van hoofdpijn. Bij pijnstillers gaat het volgens de huisartsen om het aantal dagen per maand. Hoofdpijn door medicijnen ligt op de loer als je op 15 of meer dagen per maand paracetamol of een ontstekingsremmer neemt, of op 10 of meer dagen per maand verschillende pijnstillers samen. Een pil die je vaak neemt omdat er ook cafeïne in zit, telt dus gewoon mee in die dagen.

Dat maakt het lastig voor iemand met migraine. Precies de truc die een aanval verkort, kan bij te vaak gebruik de aanvallen vaker maken. Wie merkt dat hij bijna dagelijks naar een pil grijpt, doet er goed aan dat met de huisarts te bespreken in plaats van de dosis zelf op te voeren.

Hoeveel koffie is dan verstandig?

Voor gezonde volwassenen geldt in Europa 400 milligram cafeïne per dag als veilige bovengrens. Hoe dat zich vertaalt naar kopjes, lees je in ons stuk over 400 milligram cafeïne per dag. Voor iemand met migraine is die grens niet het belangrijkste getal. Belangrijker is dat je inname elke dag ongeveer gelijk blijft, zodat er geen terugslag komt op de dagen dat je minder drinkt. Tel daarbij ook thee, cola, energiedrank en chocolade mee, want daar zit ook cafeïne in.

Wie wil minderen, moet niet in één keer stoppen. Het Koreaanse stuk adviseert langzaam af te bouwen, en dat sluit aan bij wat je in de praktijk ziet. Haal bijvoorbeeld elke paar dagen een kop weg, of vervang er een door een cafeïnevrije variant. Die smaakt tegenwoordig een stuk beter dan vroeger, zoals we eerder schreven over hoe cafeïnevrije koffie wordt gemaakt. Zet je zelf espresso, dan kun je ook een melange half regulier en half cafeïnevrij malen. Dan blijft het ritueel hetzelfde en daalt de cafeïne geleidelijk.

Wat je met dit nieuws doet

Het nieuwe aan dit verhaal is niet dat koffie werkt of schaadt, maar dat het allebei waar is en dat het verschil zit in hoe vaak. Een kop koffie bij een pijnstiller op een dag dat de migraine toeslaat is prima en kan echt helpen. Dagelijks veel koffie plus regelmatig een combinatiepil is een recept voor meer hoofdpijn. Slik je ook andere medicijnen, kijk dan in ons overzicht van koffie en medicijnen of er iets tussen zit waar cafeïne de werking verandert.

Twijfel je of jouw hoofdpijn met koffie of pijnstillers te maken heeft, houd dan een paar weken bij wanneer je hoofdpijn hebt, hoeveel koffie je dronk en wanneer je een pil nam. Met zo’n overzicht kan de huisarts veel gerichter meedenken dan met een algemeen gevoel dat het misschien aan de koffie ligt.