Energiedrank gelinkt aan hartstilstand bij jongvolwassenen: en je koffie dan?
Inhoudsopgave
Wat de onderzoekers precies hebben bekeken
Het team rond Sai Samayamanthula, geneeskundestudent aan de University of Virginia, keek naar meldingen in de veiligheidsdatabase van de Amerikaanse FDA over 2017 tot en met 2025, voor mensen van 13 jaar en ouder. Van de 28.345 meldingen gingen er 854 over energiedranken of supplementen met cafeïne of andere stimulerende stoffen. De overige 27.491 gingen over producten zonder die stoffen, zoals frisdrank, maaltijdvervangers, proteïnerepen, smoothies en vitamines.
In de stimulerende groep werd hartstilstand ongeveer elf keer zo vaak genoemd, een hartinfarct ongeveer 4,5 keer en ritmestoornissen of hartkloppingen ongeveer vier keer. Jongvolwassenen van 18 tot 34 jaar waren goed voor zo’n 45 procent van de meldingen die deze producten aan hartproblemen koppelden. Het onderzoek wordt gepresenteerd op het congres Scientific Sessions in Chicago van 6 tot en met 9 november, en is nog een voorlopige samenvatting zonder volledige publicatie.
Elf keer zo vaak gemeld is niet elf keer zo veel risico
Dit is het belangrijkste onderscheid in het hele verhaal. De database bevat vrijwillige meldingen van consumenten, artsen en fabrikanten. Hoeveel mensen zo’n drankje dronken zonder enig probleem, staat er niet in, en hoeveel mensen een probleem kregen zonder het te melden ook niet. De onderzoekers vergelijken dus de verhouding binnen de meldingen, niet de kans op een hartstilstand als je een blikje drinkt.
Daar komt bij dat een hartstilstand iets anders is dan een vervelende proteïnereep: wat ernstig is, wordt eerder gemeld. Dat is onze eigen kanttekening, de studie heeft dat niet gemeten. Gregory Marcus, hoogleraar aan UCSF en niet bij dit onderzoek betrokken, is ook duidelijk: “the study does not prove that caffeine products cause these events.” Mogelijke verklaringen die de onderzoekers noemen zijn hoe vaak jongeren deze producten gebruiken, de combinatie met zware inspanning, alcohol of drugs, en hartafwijkingen waarvan ze het niet wisten. Geen daarvan is bevestigd.
Waarom je koffie hier niet zomaar in past
De onderzochte groep bestond uit energiedranken en supplementen, ingedeeld op ingrediënt. Daar horen cafeïne bij en verwante stoffen als guarana, yerba mate, theobromine en extract van groene thee of koffie, maar ook synefrine, yohimbine, efedra, DMAA en higenamine. Die laatste groep zit niet in je kopje. Gezette koffie staat in de publicatie niet als onderzocht product genoemd. De studie kan dus geen uitspraak doen over wat er uit je machine komt, geruststellend noch verontrustend.
Ook de hoeveelheid verschilt, al minder dan je zou denken als je alleen naar een gewoon blikje kijkt. De American Heart Association schrijft dat sommige energiedranken per fluid ounce tot drie keer zoveel cafeïne bevatten als gezette koffie, en sommige pre-workoutsupplementen meer dan twaalf keer zoveel. De Nederlandse cijfers van het Voedingscentrum laten zien hoe dat er per portie uitziet.
| Portie | Cafeïne, ongeveer |
|---|---|
| Espresso (30 ml) | 40 mg |
| Dubbele espresso (60 ml) | 80 mg |
| Kopje filterkoffie (125 ml) | 60 mg |
| Beker filterkoffie (250 ml) | 120 mg |
| Blik energiedrank (250 ml) | 80 mg |
Een blik van 250 milliliter is dus ongeveer een dubbele espresso. Het verschil zit in de grotere blikken en de poeders, in hoe snel je het drinkt en in wat er verder in zit. Een pre-workoutschep die je voor de sportschool wegklokt, is iets anders dan een cappuccino bij je ontbijt, ook al heet de werkzame stof hetzelfde.
Wat je er als koffiedrinker mee doet
Je hoeft op basis hiervan niets aan je koffie te veranderen. De grens die de American Heart Association zelf aanhoudt, is tot 400 milligram cafeïne per dag als algemeen veilig voor de meeste volwassenen, wat we eerder uitlegden in het stuk over het hartadvies. De Europese EFSA noemt volgens het Voedingscentrum daarnaast maximaal 200 milligram in één keer. Hoeveel kopjes dat voor jou zijn, reken je uit met onze uitleg over de cafeïnegrens.
Let vooral op het stapelen, want daar loopt het getal op. Twee koppen filter, een blik voor de middagdip en een pre-workout voor het sporten tellen allemaal mee, en van het laatste weet je vaak niet goed hoeveel erin zit omdat de hoeveelheid per merk sterk verschilt. Sport je op koffie, kijk dan bij hoeveel cafeïne je voor het sporten neemt.
Krijg je hartkloppingen, pijn op de borst of val je flauw, zeg dan tegen je arts wat je allemaal gebruikt, ook supplementen. Dat is precies de oproep van de onderzoekers aan artsen: vraag jonge patiënten met deze klachten naar deze producten. Eerder zagen we bij een IJslandse studie over de herfstdip ook al dat energiedrank en koffie niet hetzelfde beeld gaven. Dat bewijst niet dat koffie onschuldig is, maar het is wel een reden om ze niet op één hoop te gooien.
