Paddenstoelenkoffie in plaats van gewone koffie: wat het met je energie doet

Een ervaring van een persoon zegt weinig over wat het bij jou doet. Wat wel te zeggen valt, is wat er in zo’n kopje zit, hoeveel cafeïne je binnenkrijgt en wat onderzoek over de paddenstoelen weet. Daar wordt het verhaal een stuk nuchterder dan de verpakking.

Wat paddenstoelenkoffie eigenlijk is

Het gaat niet om paddenstoelen die je in een kopje laat trekken. De paddenstoelen worden gedroogd, tot poeder gemalen en meestal ongeveer half om half gemengd met gewone koffie, zo beschrijft voedingssite Healthline. Je koopt het als oploskoffie, gemalen koffie of in pads. Volgens gebruikers smaakt het grotendeels als gewone koffie, soms iets aardser.

De paddenstoelen die je het vaakst op het etiket ziet, zijn geen eetpaddenstoelen uit de supermarkt maar soorten met een lange geschiedenis in de Aziatische volksgeneeskunde.

• Pruikzwam, vaak onder de Engelse naam lion’s mane verkocht, wordt aangeprezen voor focus en geheugen.
• Chaga, een zwam die op berken groeit, wordt verkocht om zijn antioxidanten.
• Reishi wordt aangeprezen voor ontspanning en een betere nachtrust.
• Cordyceps wordt in verband gebracht met uithoudingsvermogen.
• Elfenbankje, in het Engels turkey tail, wordt verkocht voor de weerstand.

Hoeveel cafeïne er in een kopje zit

Paddenstoelenpoeder bevat zelf geen cafeïne. Omdat de koffie half wordt vervangen, zit er volgens Healthline 50 tot 60 milligram cafeïne in een kopje, ongeveer de helft van een groot Amerikaans kopje filterkoffie. Fabrikanten vermelden het cafeïnegehalte lang niet altijd op de verpakking.

Leg je dat naast de Nederlandse cijfers, dan valt het verschil minder groot uit dan de marketing suggereert. Het Voedingscentrum rekent voor een kopje filterkoffie van 125 milliliter met ongeveer 60 milligram cafeïne en voor een espresso met ongeveer 40. Een kop paddenstoelenkoffie zit dus ongeveer op het niveau van een gewoon Hollands kopje. Alleen tegenover een grote mok van 250 milliliter, met zo’n 120 milligram, scheelt het echt de helft.

Dat is meteen de waarschijnlijkste verklaring voor de rustigere energie waar veel gebruikers over vertellen. Wie overstapt van twee grote mokken naar twee kopjes paddenstoelenkoffie, krijgt flink minder cafeïne binnen. Minder trillerig, minder hartkloppingen en een zachtere landing in de middag passen daar goed bij. Hetzelfde bereik je met een kleiner kopje of een half-om-half-mengsel met cafeïnevrije koffie. Hoeveel cafeïne per dag veilig is, lees je in ons stuk over de cafeïnegrens per dag.

Wat onderzoek zegt over de paddenstoelen

Over paddenstoelenkoffie zelf is vrijwel geen onderzoek bij mensen gedaan. Healthline wijst erop dat het meeste onderzoek naar deze zwammen in het laboratorium of bij dieren plaatsvond, en dan meestal met extracten in een veel hogere dosis dan in een kopje zit.

Het bekendste onderzoek bij mensen gaat over pruikzwam. In een kleine Japanse studie uit 2009 kregen dertig oudere mensen met lichte geheugenproblemen zestien weken lang drie gram pruikzwampoeder per dag. Ze scoorden beter op een geheugentest dan de groep met een nepmiddel, maar het effect verdween weer nadat ze stopten. Drie gram per dag is bovendien flink meer dan de enkele honderden milligrammen die in een portie paddenstoelenkoffie zitten.

Voor de bloedsuiker is het bewijs nog dunner. Er zijn kleine studies met reishi-extract, maar geen die laten zien dat een kopje paddenstoelenkoffie per dag je bloedsuiker merkbaar verandert. Wie diabetes heeft of medicijnen voor de bloedsuiker gebruikt, kan beter niet op zo’n drankje rekenen, en overlegt bij twijfel met de huisarts.

Wie beter even oplet

Over de veiligheid op lange termijn, de juiste dosering en mogelijke wisselwerking met medicijnen is weinig bekend. Voor chaga is één aandachtspunt wel beschreven. Die zwam bevat veel oxalaat, en in Japan beschreven artsen in 2014 een patiënt met nierschade na maandenlang dagelijks gebruik van chagapoeder. Dat ging om een grote dosis, maar wie nierproblemen heeft of nierstenen kent, kan chaga beter laten staan.

Voor zwangere vrouwen, kinderen en mensen met hartproblemen gelden daarnaast dezelfde cafeïneregels als bij gewone koffie. Minder cafeïne per kopje is geen vrijbrief om er meer van te drinken.

Is het de overstap waard?

Healthline noemt paddenstoelenkoffie vaak twee keer zo duur als gewone koffie. Voor dat geld krijg je vooral minder cafeïne per kopje en een flinke dosis belofte. Wie paddenstoelenkoffie lekker vindt en het ritueel prettig vindt, hoeft het niet te laten. Wie vooral een rustiger energieniveau zoekt, kan hetzelfde effect goedkoper bereiken door kleinere kopjes te zetten of een deel cafeïnevrije bonen door de gewone te mengen.

Paddenstoelenkoffie past in een rij van koffievervangers die focus en energie beloven. Eerder deze week schreven we over cafeïnezakjes die je onder je lip stopt, waarin pruikzwam ook regelmatig opduikt. Het patroon is steeds hetzelfde. De cafeïne doet het meeste werk, en voor de rest ontbreekt het onderzoek nog.