Fairtrade-tool helpt boeren met de ontbossingswet: wat merkt jouw pak koffie?

Wat de tool doet

De ontbossingswet vraagt dat van elke partij koffie bekend is van welk stuk grond hij komt, tot op de coördinaten van het perceel. Dat moet laten zien dat er na 2020 geen bos voor is gekapt. Hoe de wet in elkaar zit, lees je in ons stuk over de ontbossingswet en je pak koffie. Voor een kleine boer met een paar hectare is dat een flinke klus. Percelen in kaart brengen, gps-punten vastleggen, gegevens bijhouden en ontbossing laten controleren kost tijd en geld.

Plot Insights neemt een deel daarvan over. Een coöperatie uploadt de locaties van de percelen van haar leden en krijgt direct te zien waar de gegevens fouten bevatten. Daarna volgt een risicoanalyse op ontbossing, die wordt uitgevoerd door het Nederlandse bedrijf Satelligence, dat met satellietbeelden werkt. Sinds oktober kunnen coöperaties die gegevens ook aan een verkoopcontract hangen, zodat exporteur en importeur ze krijgen in de vorm die de Europese regels vragen. De importeur gebruikt ze dan voor de verklaring die hij bij invoer moet indienen.

Brenda Marina Huerta García van Fairtrade International zegt tegen Barista Magazine dat boeren nieuwe digitale middelen moeten gebruiken en hun percelen in kaart moeten brengen, wat ze een dure last noemt, om leverancier voor de Europese markt te kunnen blijven. De tool is gratis en de coöperatie blijft eigenaar van de gegevens.

Blijft fairtrade koffie beschikbaar?

Volgens Fairtrade krijgen ruim 800 gecertificeerde koffie- en cacaocoöperaties nu hulp bij het gebruik van de tool, via de regionale netwerken in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Fairtrade Africa meldt dat 92 procent van de fairtradekoffieboeren in Oost- en Centraal-Afrika klaar is voor de wet.

Dat is een geruststellend getal, maar het geldt voor één regio. Over Latijns-Amerika en Azië noemt het bericht geen cijfer. Voor het schap lijkt het risico daarom klein. Fairtrade koffie komt van coöperaties, en juist die georganiseerde groepen kunnen met zo’n tool hun gegevens op orde krijgen. Het grotere risico ligt bij losse kleine boeren buiten zo’n verband, die geen organisatie achter zich hebben om dit werk te doen.

Wij zien het daarom eerder als een voordeel voor het keurmerk. Waar andere leveranciers nog zoeken, heeft fairtrade koffie straks een herkomst die tot op het perceel is vastgelegd. Of dat ook betekent dat je als koper meer te zien krijgt, bijvoorbeeld via een code op het pak, hangt af van wat branders met die gegevens doen. Zelf kun je wel vragen naar de herkomst als je bij een branderij koopt. Eerder dit najaar schreven we over de hogere minimumprijs van Fairtrade, die boeren meer ruimte geeft om dit soort eisen te betalen.