Groene thee of koffie tegen ontstekingen: wat het onderzoek echt zegt
Inhoudsopgave
Wat onderzoekers meten als ze het over ontsteking hebben
Het gaat in dit soort studies niet om een ontstoken knie of een keelontsteking. Onderzoekers kijken naar laaggradige ontsteking, een sluimerende staat in het lichaam die samenhangt met hart- en vaatziekten en diabetes. Die meten ze via stoffen in het bloed. De bekendste is CRP (C-reactief proteïne). Daarnaast komen signaalstoffen als IL-6, IL-1β en TNF-α voorbij, en soms adiponectine, een hormoon uit vetweefsel dat juist ontstekingsremmend werkt.
Dat is belangrijk om te weten. Een drank die één van die stoffen een beetje verschuift, is nog geen drank die je minder ziek maakt. En als de ene studie CRP meet en de andere IL-6, kun je ze niet zomaar optellen tot een winnaar.
Groene thee: minder overtuigend dan de kop suggereert
Groene thee zit vol catechinen, waarvan EGCG de bekendste is. In het lab remmen die stoffen ontstekingsprocessen, en daar komt het goede imago van groene thee vandaan. Maar wat gebeurt er als mensen het echt drinken of slikken?
Een overzichtsstudie uit 2019 in het vakblad Phytotherapy Research bundelde 16 gerandomiseerde proeven. De conclusie was dat groene thee het CRP-gehalte niet significant verlaagde. TNF-α ging wel omlaag, maar IL-6 ging juist omhoog. De onderzoekers schreven dat groene thee de ontstekingsstoffen mogelijk niet verandert bij mensen met weinig ontsteking, en dat vervolgonderzoek beter gedaan kan worden bij patiënten met veel ontsteking.
Een grotere analyse uit 2025 in de Journal of Nutritional Science kwam op hetzelfde uit. De onderzoekers bekeken 38 proeven. Groene thee verbeterde wel de antioxidantstatus van het lichaam, maar had geen significant effect op CRP, IL-6 en TNF-α. Alleen IL-1β daalde, en dan nog heel licht. Hun eigen samenvatting is dat er geen significant effect op ontstekingsmarkers was, met uitzondering van IL-1β.
Koffie: geen effect op CRP, wel op adiponectine
Voor koffie ligt het bewijs niet heel anders, maar wel interessant. Een systematische review uit 2019 in Critical Reviews in Food Science and Nutrition keek naar 15 klinische proeven, 8 met koffie en 7 met losse cafeïne. Geen van de vijf koffiestudies die CRP maten zag dat cijfer veranderen. Wel steeg adiponectine, de ontstekingsremmende stof, in vier van de zeven proeven met filterkoffie of gewone koffie met cafeïne. Bij proeven met alleen cafeïne gebeurde dat niet.
Daar zit een punt dat in de discussie koffie tegen thee vaak verdwijnt. De onderzoekers concludeerden dat koffie vooral ontstekingsremmend lijkt te werken, maar cafeïne op zichzelf niet. Losse cafeïne liet zelfs gemengde effecten zien, met in sommige proeven meer IL-6. Het zijn dus de andere stoffen in je kopje, zoals de polyfenolen, waar het om lijkt te draaien. Over die polyfenolen schreven we eerder bij een kleine studie naar borstkanker.
Wat het grote overzicht zegt over thee en koffie samen
Wie beide dranken naast elkaar wil zien, komt uit bij een overzichtsartikel uit 2023 in Pharmacological Research. Drie onderzoekers uit Polen en Iran bekeken alle studies en meta-analyses over thee, groene thee en koffie in relatie tot ontsteking en hart- en vaatziekten. Hun oordeel was nuchter. De resultaten zijn zo wisselend dat niet met zekerheid te zeggen is hoe klinisch belangrijk de ontstekingsremmende eigenschappen van zwarte thee, groene thee en koffie zijn. Ze zagen wel dat beide dranken adiponectine lijken te verhogen en schadelijke zuurstofradicalen verlagen, en dat groene thee het LDL-cholesterol verlaagt.
Hun advies is daarom niet kiezen, maar allebei gewoon te drinken als onderdeel van een gezond eetpatroon. In observationele studies hangen zowel koffie als thee samen met minder hart- en vaatziekten en een lagere sterfte. Of dat door ontstekingsremming komt, weten we simpelweg nog niet.
Wat dit betekent voor je eigen kopje
Als je groene thee lekker vindt, is er niets mis mee om hem erbij te drinken. Maar wie zijn koffie laat staan om ontstekingen te remmen, ruilt een drank met onzeker bewijs in voor een andere drank met even onzeker bewijs. Op de meetbare stof waar artsen het vaakst naar kijken, CRP, deden beide in proeven weinig of niets.
Wat wel uit het onderzoek naar voren komt, is dat het bij koffie niet om de cafeïne lijkt te gaan. Dat is goed nieuws voor wie cafeïne slecht verdraagt, al zijn er over cafeïnevrije koffie en ontsteking geen aparte proeven in deze overzichten genoemd. En het is een reden om niet door te slaan. Voor de grens van wat veilig is, kun je blijven uitgaan van de 400 milligram cafeïne per dag die voor gezonde volwassenen als veilig geldt.
Onze conclusie is dus minder spannend dan de kop uit Amerika. Groene thee wint deze wedstrijd niet, koffie ook niet. Het is een gelijkspel op basis van wisselend bewijs, en dan mag je gewoon drinken wat je lekker vindt.
