Tentoonstelling en boek over koffie in Nederland: wat je in het Princessehof ziet
Inhoudsopgave
Wat er te zien is
Volgens het Princessehof zelf is keramiek de rode draad. Er staat een Japanse kraantjeskan uit de achttiende eeuw, een rococo koffiepot van Delfts aardwerk en het reiskoetsservies van koning Willem I uit 1800. Er is ook een espressomachine van keramiek, gemaakt door Koos Buster, en een Ethiopische jebena, de buikige kan waarin in Ethiopië koffie wordt gezet. Daarnaast zijn er persoonlijke spullen, zoals een bij elkaar gespaard reiskoffiepotje.
Het museum laat de schaduwkant niet weg. Daarvoor haalde het het Nationaal Slavernijmuseum erbij. Te zien zijn kostbare serviezen van plantage-eigenaren en koffiebonen uit het WIC-schip ’t Hart. De tentoonstelling laat ook zien hoe het harde werk op de plantages lang werd weggepoetst met vrolijke plaatjes op serviezen en verpakkingen, en hoe dat in reclame doorwerkt. Er is speciale aandacht voor de rol van vrouwen in de koffieteelt.
Het boek en wat het je kopje vertelt
Het rijk geïllustreerde boek is geschreven door Denise Campbell en Laura Smeets en uitgegeven door WBooks. Het gaat over de koloniale koffiehandel en het leed dat die veroorzaakte, maar ook over koffie als sociaal ritueel, met trots geschonken in het mooiste servies. Er werkten vijftien musea en archieven aan mee, waaronder het Rijksmuseum, het Nationaal Archief, Museum Joure en het Heritage Center van Douwe Egberts. Het boek is te koop in de museumwinkel en via de webshop van het Princessehof.
Voor de thuisbarista zit er een aardige les in die serviezen. De kraantjeskan herinnert eraan dat koffie hier lang werd gezet door gemalen koffie met heet water in een kan te laten trekken en het via een kraantje af te tappen, zonder papieren filter. Dat principe gebruik je vandaag nog in een French press. Wie na het museum zelf weer zo’n volle kop wil zetten, vindt in ons stuk over hoeveel gram koffie per kopje de verhouding voor elke methode.
Friesland heeft dit najaar sowieso een koffiemoment. In Joure, waar Douwe Egberts in de achttiende eeuw begon, bestaat Museum Joure vijftig jaar, zoals we schreven in Museum Joure bestaat 50 jaar. Dat museum werkte ook mee aan het boek. Wie het verhaal compleet wil hebben, combineert Leeuwarden en Joure op een dag in Friesland.
De tentoonstelling loopt tot en met 29 augustus 2027 in het Princessehof in Leeuwarden. Er is dus geen haast, maar in de herfstvakantie organiseert het museum ook een activiteit waarbij je je eigen koffietegel kleit.
