Moet je vaker plassen van matcha of koffie? Zo zit het met het plaseffect

Want de vraag achter het plaseffect is een oude. Drijft cafeïne echt vocht af, en telt je koffie dan nog wel mee voor wat je op een dag drinkt?

Wat cafeïne met je nieren doet

Matcha en koffie hebben de werkzame stof gemeen. Cafeïne heeft een licht vochtafdrijvend effect. Je nieren maken tijdelijk wat meer urine aan, waardoor je eerder naar de wc moet. Hoe sterk dat is, verschilt per persoon en hangt af van hoeveel cafeïne je binnenkrijgt en hoe gewend je eraan bent.

Dat laatste is het belangrijkste punt. Tyla verwijst naar een proef uit 2005 met gezonde vrijwilligers. Wie cafeïne kreeg, plaste op de eerste dag vaker dan de groep met een nepmiddel. Op de twee dagen daarna was dat verschil weg. Het lichaam went er dus snel aan. Een overzichtsstudie uit 2015 kwam eveneens uit op een bescheiden vochtafdrijvend effect.

Voor de dagelijkse koffiedrinker betekent dat weinig. Drink je elke ochtend je vaste kopjes, dan is je lichaam al gewend en merk je van het plaseffect nauwelijks iets. Wie juist net begint met matcha, of op een dag ineens veel meer cafeïne neemt dan normaal, merkt het wel.

Waarom matcha vaker opvalt dan koffie

Matcha bevat volgens Tyla meer cafeïne dan gewone groene thee, maar per portie meestal minder dan een kop gezette koffie. Hoeveel precies, hangt sterk af van hoeveel poeder je gebruikt. Op cafeïne alleen zou je van matcha dus minder vaak naar de wc moeten dan van koffie.

Dat het toch opvalt, heeft twee eenvoudige verklaringen. De eerste is gewenning. Veel mensen drinken matcha erbij, als nieuw drankje naast hun gewone koffie of als vervanger in een periode dat ze iets anders proberen. Dan is het lichaam minder gewend aan die extra cafeïne. De tweede is de hoeveelheid vocht. Een matcha latte is vaak een grote beker met melk, waar een espresso maar een paar slokken is. Meer drinken betekent hoe dan ook vaker plassen, cafeïne of niet. Hetzelfde geldt voor een grote latte macchiato of een mok filterkoffie.

Matcha bevat ook L-theanine, een aminozuur dat van nature in thee zit. Er wordt vaak beweerd dat de combinatie met cafeïne een rustigere opkikker geeft. Tyla schrijft dat sommige onderzoeken in die richting wijzen, maar dat het bewijs niet sluitend is. Er is weinig bewijs dat L-theanine de opname van cafeïne vertraagt.

Telt koffie mee voor je vochtinname?

Ja. Ook dat volgt uit dezelfde onderzoeken. Het water in je kop koffie of matcha weegt ruim op tegen het beetje extra urine door de cafeïne. Een studie uit 2014 vond bij matige hoeveelheden koffie geen enkel teken van uitdroging. Toch denkt in Nederland nog 44 procent van de koffiedrinkers dat koffie uitdroogt, zoals we beschreven in ons stuk over koffiemythes die blijven rondgaan.

Wel geldt er een bovengrens, en die heeft niets met vocht te maken. Wie meerdere matcha’s naast een paar koppen koffie drinkt, telt cafeïne uit twee bronnen bij elkaar op. Hoeveel er per dag verantwoord is, lees je in ons stuk over de cafeïnegrens per dag. De grens die cardiologen daarbij aanhouden staat in ons artikel over 400 milligram cafeïne per dag.

Detox is het niet

Matcha wordt soms aangeprezen als ontgiftend drankje, omdat je er vaker van plast. Tyla prikt daar terecht doorheen. Meer urine betekent niet dat je lichaam beter ontgift. Dat werk doen je lever en nieren toch al, met of zonder groen poeder.

Last van het plaseffect? Dan hoef je niet te stoppen. Drink een kleinere portie, houd het bij een of twee cafeïnedrankjes voor de middag, en geef je lichaam een paar dagen om te wennen. Bij een afspraak waar je niet even weg kunt, is een kleine espresso een veiligere keuze dan een grote beker matcha latte.