Cichorei als koffievervanger: zo smaakt het en zo zet je het thuis

Wat cichorei is

Cichorei is dezelfde plant als het witlof dat je in de groenteafdeling koopt, alleen gaat het hier om een andere teeltvorm met een dikke wortel. Die wortel wordt gedroogd, gebrand en gemalen. Zo ontstaat een donker poeder dat in kleur, geur en een deel van de smaak op koffie lijkt. Volgens Wikipedia bevat de wortel tot 20 procent inuline, een vezel die de voedingsindustrie ook als zoetstof en vezelbron gebruikt.

Het belangrijkste verschil met koffie zit in wat er niet in zit. Cichorei bevat geen cafeïne. Dat maakt het interessant voor wie ’s avonds iets warms en bitters wil, voor wie op zijn cafeïne moet letten of voor wie een tijdje zonder wil.

Een vervanger met een lange geschiedenis

Cichorei als koffievervanger is ontstaan uit schaarste. Toen de Pruisische koning Frederik de Grote in 1766 de invoer van koffie verbood, kwam er een surrogaat van cichorei op de markt, en rond 1795 stonden er in Braunschweig al meer dan twintig fabrieken. In crisistijd, zoals in de jaren dertig en tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd het in heel Europa gedronken. In New Orleans werd het een vaste traditie nadat de haven tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog werd geblokkeerd, en daar drinken veel mensen hun koffie nog altijd met cichorei.

In Frankrijk is het nog steeds gewoon. Het merk Ricoré verkoopt een mengsel van 60 procent cichorei en 40 procent koffie. Dat mengen is ook de makkelijkste ingang als je het wilt proberen.

Hoe het smaakt

Verwacht geen koffie. Cichorei is bitter, een beetje aards en houtig, met een zoetige ondertoon van gebrande wortel. De zuren en de fruitige tonen die je in goede koffie proeft, ontbreken helemaal, en de body is dunner. Wie gewend is aan een lichte filterkoffie, vindt het vaak vlak. Wie van donkere, bittere koffie met melk houdt, komt dichter in de buurt. Daarom werkt cichorei het best met warme melk erbij, als een soort café au lait.

Zo zet je cichorei thuis

Je koopt cichorei in twee vormen. Als oplospoeder, bijvoorbeeld van Lima of Nocca, bij de natuurvoedingswinkel, de drogist of online. En als gemalen wortel, die je als koffie zet en die je vooral in Belgische en Franse winkels of online vindt. De oplosvariant is het makkelijkst.

1. Oplospoeder. Doe één tot twee theelepels in een kop en giet er kokend water op, zoals Lima op de verpakking aangeeft. Roer goed door en voeg naar smaak warme melk toe.
2. Gemalen wortel in een cafetière of filter. Begin met ongeveer de helft van de hoeveelheid die je voor koffie zou nemen, want cichorei geeft veel kleur en bitterheid af. Laat het in een cafetière drie tot vier minuten trekken. Proef en pas daarna aan.
3. Half om half met koffie. Meng gemalen cichorei door je gewone filterkoffie, bijvoorbeeld een kwart cichorei en driekwart koffie. Zo houd je de vertrouwde smaak, drink je minder cafeïne en proef je wat cichorei toevoegt. Wil je de verhouding voor je koffie goed hebben, kijk dan in ons stuk over hoeveel gram koffie per kopje.

Voor wie het een goede vervanger is

Cichorei vervangt de smaak van koffie maar half en de kick helemaal niet. Wie koffie drinkt om wakker te worden, gaat het verschil merken, zeker de eerste dagen. Wat er gebeurt als je in één keer stopt met cafeïne, lees je in ons stuk over twee weken zonder koffie.

Wie juist een warm ritueel zoekt zonder cafeïne, heeft er meer aan. Een kop cichorei met melk na het avondeten is een prima alternatief voor een avondkoffie die je slaap kost. Let wel op de inuline. Die vezel wordt in de dikke darm snel afgebroken en kan volgens de literatuur bij sommige mensen een opgeblazen gevoel en winderigheid geven. Begin daarom met een kop per dag en kijk hoe je lijf reageert.

Wil je liever wel cafeïne, maar anders dan uit koffie, dan is mate een optie. Hoe je dat zet, staat in ons stuk over mate in plaats van koffie. En blijf je bij de smaak van echte koffie, dan is cafeïnevrije koffie de logischere vervanger. Wij vinden cichorei vooral een aanvulling. Als vervanging van je ochtendkop zal hij de meeste koffiedrinkers tegenvallen, als avondkop met melk is hij een verrassend goede keus.