Scholen verbieden cafeïnezakjes: wat erin zit en hoe het in Nederland zit

Voor wie thuis gewoon koffie zet, roept dat twee vragen op. Hoeveel cafeïne zit er eigenlijk in zo’n zakje vergeleken met je kopje? En mag een tiener in Nederland dit gewoon kopen? Eerder schreven we al over nootropic pouches als koffievervanger. Dit stuk gaat over het verbod en over de dosis.

Waarom Amerikaanse scholen ingrijpen

De scholen wijzen niet in de eerste plaats naar de cafeïne zelf, maar naar het toezicht. Een school in Kansas valt de zakjes onder dezelfde regels als tabak en nepnicotine, omdat het personeel niet kan zien wat er in een pouch zit. Een district in de staat New York verbiedt cafeïnepillen en cafeïnezakjes in zijn gedragscode. Elders vragen basisscholen ouders om de blikjes thuis te laten. Een federale minimumleeftijd voor de aankoop bestaat in de Verenigde Staten niet, al staat op veel verpakkingen dat ze alleen voor volwassenen bedoeld zijn.

Daar komt de manier van verkopen bij. Volgens een eerder overzicht van ABC News uit mei 2026 gaan de zakjes rond op TikTok onder bijnamen als “lip pillow” en “upper decky”, met smaken als koffie, munt, fruit en frisdrank. Dat het product eruitziet als nicotine en klinkt als snoep, is precies wat scholen dwarszit.

Hoeveel cafeïne zit er in een zakje?

Het antwoord verschilt per merk. De Amerikaanse kinderartsenvereniging AAP noemt zakjes tot 200 milligram cafeïne, en ABC News spreekt van 50 tot 200 milligram per pouch. Ter vergelijking, een kopje filterkoffie van 125 milliliter bevat volgens het Voedingscentrum ongeveer 60 milligram, een flinke beker ongeveer 120 milligram en een dubbele espresso ongeveer 80 milligram. Een sterk zakje staat dus gelijk aan meer dan drie kopjes koffie, of een beker en een dubbele espresso samen.

Het verschil met je kopje zit niet alleen in de hoeveelheid, maar vooral in de snelheid. Koffie drink je in tien of twintig minuten, en de cafeïne komt via je maag en darmen geleidelijk binnen. Uit een zakje neemt het slijmvlies van je mond de cafeïne direct op. Een kinderarts in Massachusetts zei tegen ABC News dat cafeïne uit een pouch veel sneller in je bloed komt dan uit koffie of thee, en dat je zo makkelijker een te hoge dosis binnenkrijgt. Je proeft ook niet wat je neemt, terwijl een derde dubbele espresso je meestal zelf al tegenstaat.

Dat laatste vinden wij het sterkste argument om voorzichtig te zijn. Bij koffie remt het drinken zelf je af. Je moet zetten, wachten, drinken. Een zakje haalt al die rem weg.

Hoe het in Nederland zit

In Nederland en de rest van de EU geldt het advies van de Europese voedselautoriteit EFSA, dat het Voedingscentrum overneemt in zijn factsheet over cafeïne. Voor gezonde volwassenen zijn tot 400 milligram per dag geen nadelige effecten te verwachten, met maximaal 200 milligram in een keer. Een zakje van 200 milligram zit dus precies op die grens voor een enkele dosis, en wie daarna nog een paar bekers koffie drinkt, zit al snel aan het daglimiet.

Voor kinderen gaat EFSA uit van een veilige hoeveelheid van 3 milligram per kilo lichaamsgewicht per dag. Het Voedingscentrum vertaalt dat naar leeftijd. Voor tieners van 14 tot en met 18 jaar is dat ongeveer 100 tot 120 milligram per dag, wat neerkomt op een of twee kopjes koffie. Voor kinderen van 9 tot en met 13 jaar ligt de grens rond de 70 tot 100 milligram. Een sterk zakje gaat daar in een keer ruim overheen. Hoe cafeïne bij kinderen met slaap samenhangt, lees je in ons stuk over cafeïne en korter slapen bij kinderen.

Een wettelijke leeftijdsgrens voor cafeïneproducten kent Nederland niet. Dat geldt voor energiedrank en dus ook voor zakjes. Er zijn wel Europese regels voor het etiket. Producten met toegevoegde cafeïne moeten vermelden dat ze niet worden aanbevolen voor kinderen en zwangere vrouwen. Engeland gaat een stap verder en verbiedt vanaf april 2027 de verkoop van energiedrank met veel cafeïne aan jongeren onder de 16. Cafeïnezakjes zijn in Nederland vooral online te koop, wat het voor scholen en ouders minder zichtbaar maakt dan een blikje in de kantine.

Wat je er als koffiedrinker mee doet

Voor jezelf verandert er weinig, zolang je weet wat je neemt. Wie een zakje gebruikt om de middagdip te overbruggen en daarnaast drie bekers koffie drinkt, telt al snel boven de 400 milligram. Kijk daarom naar het getal op de verpakking en reken een zakje van 200 milligram mee als een beker koffie plus een dubbele espresso. En neem er geen in de late middag, want cafeïne werkt uren door. Wanneer je koffie het meeste oplevert, staat in ons stuk over het beste moment voor je koffie.

Heb je kinderen in huis, dan is het Amerikaanse verbod vooral een goede aanleiding voor een gesprek. Een blikje met zakjes ziet er onschuldig uit en de smaak doet er weinig aan af, maar de dosis kan die van drie kopjes koffie zijn, binnen een paar minuten in het bloed. Bij klachten als hartkloppingen, trillen of misselijkheid na veel cafeïne kun je in Nederland terecht bij de huisarts. Bij ernstige klachten bel je 112.

Wij blijven zelf liever bij het kopje. Niet omdat een zakje per definitie gevaarlijk is, maar omdat koffie zetten het ritme bepaalt waarin je cafeïne binnenkrijgt. Dat ritme is precies wat een pouch overslaat.