Volautomaat van 300 of 3000 euro: waar zit het verschil en proef je het?

Hieronder lopen we de onderdelen langs waar het geld in zit, met per onderdeel de vraag of je het terugziet in de smaak.

Waarom alle volautomaten op elkaar lijken

Een volautomaat werkt altijd volgens hetzelfde principe. Een ingebouwde molen maalt een portie bonen, een zetgroep perst die koffie samen en drukt er heet water doorheen, en daarna gooit de machine het koekje in de bak. Dat geldt voor een instapmodel van Krups of Philips net zo goed als voor een topmodel van Jura of Miele. Het systeem heeft daardoor een gemeenschappelijk plafond. Een volautomaat gebruikt minder koffie per kopje dan een barista met een pistonmachine en zet sneller, en dat geeft een espresso die zachter en lichter is dan die in een goede koffiebar.

Dat plafond haal je met een duur model niet weg. Je komt er wel dichter bij, omdat duurdere machines je meer laten instellen. Daar zit ook de kern van dit koopadvies. Een goedkope machine kan prima koffie zetten als je bonen en maling goed kiest. Een dure machine zet geen betere koffie als je er oude supermarktbonen in doet.

Waar het extra geld in zit

De molen

Instapmodellen hebben een eenvoudige kegelmolen met een handvol standen. Duurdere modellen hebben een fijnere verstelling, soms een keramische molen die langer scherp blijft, en een enkele keer zelfs twee molens. De Loewe aura.matic met twee molens laat je bijvoorbeeld wisselen tussen bonen voor espresso en voor een lange koffie. Dit is het onderdeel waar je het meest van proeft, omdat de maling de extractie bepaalt. Meer standen betekent dat je een zure of bittere espresso kunt bijsturen in plaats van hem te accepteren.

Zetgroep en temperatuur

Goedkopere modellen verwarmen het water met een thermoblok, dat snel op temperatuur is maar bij een paar kopjes achter elkaar wat kan zakken. Duurdere modellen regelen de temperatuur nauwkeuriger en laten je die zelf kiezen. Bij lichtgebrande bonen proef je dat, omdat die een hogere temperatuur nodig hebben om zoet te worden. Met een klassieke donkere melange merk je het nauwelijks.

Een tweede punt is of de zetgroep uitneembaar is. Bij De’Longhi en Philips haal je hem eruit en spoel je hem onder de kraan, bij Jura blijft hij zitten en reinigt de machine zichzelf met tabletten. Beide werken, maar een vergeten zetgroep geeft muffe koffie, en dat proef je wel degelijk.

Het melksysteem

Hier zit het grootste verschil, en het is ook het verschil dat de meeste mensen merken. Een instapmodel heeft een stoompijpje waarmee je zelf de melk opschuimt. Een middenklasser heeft een melkkarafje dat in een keer een cappuccino maakt. De duurste modellen zuigen de melk via een slang uit een pak of koelkastje, laten je de temperatuur en de hoeveelheid schuim instellen en spoelen daarna zichzelf door. Drink je vooral cappuccino of latte macchiato, dan is dit waar je geld het hardst werkt. Drink je zwart, dan betaal je hier voor iets wat je niet gebruikt.

Bediening, materialen en levensduur

Een groter scherm, profielen per gebruiker en een app voegen gemak toe, geen smaak. Metalen behuizingen en betere pompen gaan wel langer mee. Of je machine na vijf jaar nog te repareren is, hangt af van onderdelen en service, en daar lopen de merken uiteen. In ons stuk over hoe lang een Jura meegaat lees je waar je op let. Dat is een reden om iets meer uit te geven die in de winkel weinig aandacht krijgt.

Wat je wel en niet proeft

Zet je de machines naast elkaar met dezelfde verse bonen, dan ligt het verschil in een zwarte espresso vooral in hoe precies je hem kunt afstellen. Een duur model geeft je meer knoppen om aan te draaien. Een goedkoop model zet met de juiste bonen en de fijnste stand die nog vloeit een heel behoorlijke kop. Bij koffie met melk wordt het verschil groter, omdat fijn, warm en stevig schuim veel uitmaakt voor hoe een cappuccino smaakt.

De grootste smaakwinst zit voor de meeste mensen in de bonen zelf. Vers gebrande bonen met een brand die bij een volautomaat past doen meer dan een paar honderd euro extra aan de machine. Welke bonen werken, staat in ons stuk over koffiebonen voor een volautomaat. Smaakt je koffie slap, dan zit het probleem zelden in de prijsklasse en vaker in de instelling. Dat zie je bijvoorbeeld bij slappe koffie uit een DeLonghi Magnifica.

Welke prijsklasse past bij jou

Drink je vooral zwarte koffie en espresso, dan is een instapmodel met een goede molen genoeg. Steek het verschil in betere bonen. Drink je dagelijks cappuccino en wil je niet zelf schuimen, kies dan een middenklasser met een melkkarafje of een automatisch melksysteem. Zet je voor een groot huishouden of maak je veel verschillende dranken, dan verdienen een snellere machine, meerdere profielen en een robuust melksysteem zich terug. Vergeet bij elke prijsklasse het onderhoud niet. Een machine die je niet op tijd ontkalkt, smaakt na een jaar slechter dan hij hoeft, hoeveel hij ook kostte.

Wij zouden zelf eerder een middenklasser kopen en de rest in bonen steken dan een topmodel met supermarktkoffie. De machine bepaalt het gemak, de boon bepaalt de smaak.