Kinderen met cafeïne tonen meer psychische klachten: wat de studie echt zegt

Wat er precies gemeten is

Volgens het persbericht van King’s College London gebruikten de onderzoekers gegevens van 9.632 Amerikaanse kinderen van negen tot elf jaar. De kinderen gaven zelf op hoeveel drankjes met cafeïne ze in een gewone week dronken, ouders meldden hoe lang ze sliepen en MRI-scans brachten de hersenschors in beeld. Een half jaar en anderhalf jaar later vertelden de kinderen hoe het met hun mentale gezondheid ging.

Bij drie woorden uit dat verhaal loont het om even stil te staan.

• Klachten. Het persbericht heeft het over problemen met aandacht, stemming en gedrag, niet over diagnoses als een depressie of angststoornis.
• Cafeïne. De grootste bron waren frisdranken, geen koffie. Wat de studie vond, werd daar grotendeels door bepaald.
• Drankjes. Geteld is het aantal drankjes, niet het aantal milligram. Een glas cola en een beker filterkoffie tellen dan even zwaar, terwijl er volgens het Voedingscentrum ongeveer 20 tegenover 120 milligram cafeïne in zit.

De route die de onderzoekers beschrijven, loopt via slaap en hersenschors. Meer cafeïne hing samen met korter slapen en een kleiner oppervlak van de hersenschors. Die twee verklaarden samen een deel van het verband met klachten na zes maanden. Na achttien maanden was alleen de route via het oppervlak van de hersenschors nog te zien. De onderzoekers spreken zelf van kleine verschillen. Hoe groot de toename in klachten was, staat niet in het persbericht, dus daar doen wij ook geen uitspraak over.

Verband of oorzaak?

Dat is de kernvraag, en de onderzoekers zijn er duidelijk over. “We cannot comment on causality”, zegt senior auteur Divyangana Rakesh. De studie kan dus niet zeggen dat cafeïne de klachten veroorzaakt. Daar zijn drie redenen voor, en maar één daarvan komt uit de onderzoekers zelf.

De eerste noemen ze zelf. Frisdrank bevat veel suiker en gaat vaak samen met andere leefgewoonten en meer risicogedrag. Eerste auteur Jiayi Zheng zegt dat ze de rol van cafeïne daar nog niet van los kunnen trekken. Ook HealthDay benadrukte in zijn bericht van 22 oktober 2026 dat suiker en leefstijl kunnen meespelen. Er is wel gecorrigeerd voor het opleidingsniveau en inkomen van ouders, maar dat haalt niet alles weg.

De tweede is de richting, en die is onze eigen kanttekening. Een kind dat slecht slaapt of onrustig is, kan ook vaker naar een cola grijpen, of meer vrijheid krijgen in wat het drinkt. Een vragenlijst over het drinkgedrag kan dat niet uitsluiten. Dat het oudere onderzoek hetzelfde probleem heeft, zie je aan een Braziliaanse studie uit 2011 onder 51 kinderen van negen tot twaalf jaar. Kinderen met depressieve klachten dronken daar meer cafeïne, maar de auteurs lieten open of het een het ander veroorzaakt.

De derde is dat het om zelfrapportage gaat, zowel bij de drankjes als bij de klachten. Kinderen van negen tot elf schatten hun weekgemiddelde nu eenmaal niet op de milliliter nauwkeurig, en hoe zij zich voelen is iets anders dan wat een arts zou vaststellen.

Waar het effect wel steviger is

Er is een groot verschil tussen deze samenhang bij lage inname en wat bekend is over hoge doses. Het Voedingscentrum schrijft dat 10 milligram cafeïne per kilo lichaamsgewicht per dag angstgevoelens bij kinderen kan verhogen. Voor een kind van 20 kilo is dat ongeveer 200 milligram, een paar koppen sterke koffie of meer dan twee blikken energiedrank. Dat gaat over een heel andere hoeveelheid dan één drankje per week.

Een recente review van gerandomiseerde proeven, waarin deels ook schoolkinderen meededen, wijst dezelfde kant op. Cafeïne gaf daar gemiddeld hogere angstscores, maar vooral bij flinke hoeveelheden en vrijwel niet bij een gewone kop koffie. Zulke proeven kunnen beter iets over oorzaak zeggen dan een volgstudie, al gaat het om kleine groepen en korte periodes.

Wat je er thuis mee doet

Paniek over een slok van je latte is niet nodig, maar er is wel een nuchtere conclusie. Rakesh vindt zowel de cafeïne als de slaap de aandacht waard, en juist voor slaap bestaan al duidelijke adviezen. Volgens het Voedingscentrum kan rond de 1,4 milligram per kilo per dag er al voor zorgen dat een kind minder goed in slaap komt en korter slaapt, zeker als het een paar uur voor bedtijd is. Bij een kind van 20 kilo is dat ongeveer een kopje zwarte thee. De veilige bovengrens van 3 milligram per kilo ligt daar ruim boven. Voor een kind van 30 kilo is dat 90 milligram, en een dubbele espresso of een blik energiedrank zit met ongeveer 80 milligram al bijna aan die grens.

In de praktijk komt het neer op drie dingen. Kijk vooral naar de cola en ijsthee, want daar komt de cafeïne bij kinderen in deze studie grotendeels vandaan. Let op het tijdstip, zodat er geen cafeïne meer wordt gedronken vlak voor bedtijd. En wil een tiener meedrinken van je koffie, dan is cafeïnevrije koffie een makkelijke tussenweg, met volgens het Voedingscentrum ongeveer 3 milligram per kopje. Maak je je zorgen over de stemming of het gedrag van je kind, dan ligt de oplossing niet in het koffieschap maar bij de huisarts.