Vijf koppen koffie per dag en minder lichaamsvet: wat dit onderzoek wel en niet zegt
Inhoudsopgave
De Amerikaanse vaksite Daily Coffee News schreef er op 23 september over, in een artikel over koffie, vet, spieren en testosteron. Het onderzoek zelf verscheen op 16 juli 2026 in het European Journal of Nutrition en werd geleid door onderzoekers van de Universiteit van Oulu.
Wat de onderzoekers precies deden
De gegevens komen uit de Northern Finland Birth Cohort 1966, een lopend onderzoek dat begon met bijna alle kinderen die in 1966 in Noord-Finland werden geboren. Voor deze analyse keken de onderzoekers naar 2264 deelnemers die op hun 46e een uitgebreid lichamelijk onderzoek kregen. Daarvan dronken er 2194 koffie en 70 niet.
De deelnemers gaven zelf op hoeveel koffie ze gewoonlijk per dag dronken. De onderzoekers maten vervolgens onder meer de lichaamssamenstelling, bloeddruk, bloedsuiker, insuline, cholesterol, hormonen en een reeks stoffen in het bloed.
Twee dingen zijn daarbij goed om te onthouden. Ten eerste was de groep niet-drinkers erg klein vergeleken met de drinkers. Ten tweede is het aantal koppen een eigen schatting. Hoe groot een kop was en hoe sterk de koffie, weet je dan niet precies. Een grote mok filterkoffie is bovendien iets anders dan een espresso uit je eigen machine.
De uitkomsten op een rij
| Gemeten | Bij veel koffie (vijf of meer koppen per dag) |
|---|---|
| Lichaamsvet en spiermassa | Minder vet en meer spiermassa, bij een vergelijkbaar BMI |
| Vertakte aminozuren in het bloed | Lager, bij mannen en vrouwen |
| Insuline | Bij mannen lagere waarden en een betere insulinegevoeligheid |
| Cholesterol | Bij mannen hogere waarden van een aantal LDL- en IDL-maten |
| Testosteron bij mannen | Meer totaal testosteron, maar minder vrij testosteron |
| Hormonen bij vrouwen | Vooral minder vrij beschikbare mannelijke hormonen |
Het beeld is dus gemengd. Tegenover een gunstiger verhouding tussen vet en spieren staan bij mannen hogere waarden van een deel van het cholesterol. En het hormonale verhaal is niet zo simpel als “meer koffie, meer testosteron”. Het vrije testosteron, het deel dat je lichaam echt kan gebruiken, was juist lager.
Hoofdonderzoeker Luca Verroest noemt in de persverklaring van de universiteit vooral dat hormonale patroon opvallend, omdat het bleef bestaan nadat de onderzoekers rekening hadden gehouden met BMI en leefstijl.
Waarom een verband nog geen bewijs is
Dit is een zogenoemd observationeel onderzoek, en dan ook nog op één moment in de tijd. De onderzoekers hebben niemand gevraagd meer of minder koffie te drinken om te kijken wat er gebeurt. Ze hebben alleen gekeken wie wat drinkt en hoe hun lichaam er op dat moment voor staat. Daily Coffee News en de onderzoekers zeggen het zelf ook, het onderzoek kan geen oorzaak en gevolg aantonen.
Er zijn allerlei andere verklaringen denkbaar. Mensen die veel koffie drinken kunnen een ander dagritme hebben, meer bewegen, anders eten of juist een ander werk doen. Ook het omgekeerde is mogelijk, dat mensen met een bepaald lichaam of een bepaalde gezondheid vanzelf meer of minder koffie drinken. Een onderzoek als dit is een aanwijzing voor vervolgonderzoek, geen advies.
Het Voedingscentrum is daar ook duidelijk over. Er is volgens die organisatie niet voldoende bewijs dat cafeïne de vetverbranding zo stimuleert dat iemand afvalt, en fabrikanten mogen die claim daarom niet op een etiket zetten.
Wat je er als koffiedrinker mee kunt
Niet zo veel, en dat is misschien het eerlijkste antwoord. Dit onderzoek is geen reden om naar vijf koppen per dag te gaan. Vijf koppen komen voor veel mensen bovendien al in de buurt van de grens die de Europese voedselautoriteit EFSA aanhoudt voor gezonde volwassenen, 400 milligram cafeïne per dag, afhankelijk van hoe groot en hoe sterk je koppen zijn.
Waar het onderzoek wel aan herinnert, is iets wat eerdere studies ook steeds zeggen. Wat koffie met je doet, hangt af van wat je erbij doet. Suiker, siroop en veel room veranderen het plaatje, net als de manier van zetten. Een zwarte filterkoffie is iets anders dan een grote gezoete latte met karamel.
Wij drinken onze koffie dus gewoon zoals we hem lekker vinden, en laten de weegschaal erbuiten. Wil je minder bitter of juist voller zonder suiker toe te voegen, dan zit de winst vaak in de bereiding. In ons stuk over bittere koffie staat wat je aan maling, water en zettijd kunt veranderen.