Meer dan vijf koppen per dag en je botten: wat onderzoek bij vrouwen vond
Inhoudsopgave
Wat er in de studie is gemeten
Het gaat om een studie in het vakblad Nutrients van onderzoekers van de Flinders-universiteit in Australië. Zij gebruikten gegevens uit de Study of Osteoporotic Fractures, een langlopend onderzoek onder 9.704 vrouwen van 65 jaar en ouder, voor het overgrote deel wit. Over een periode van ongeveer tien jaar vulden de vrouwen op vier momenten een vragenlijst in over hoeveel koffie en thee ze dronken. Tegelijk werd hun botdichtheid gemeten met een DEXA-scan, op twee plekken: de hele heup en de dijbeenhals, het smalle stuk bovenaan het dijbeen.
Omdat zowel het koffiegebruik als de botdichtheid meerdere keren is gemeten, konden de onderzoekers veranderingen over de jaren volgen. Ze corrigeerden onder meer voor leeftijd, beweging, andere ziekten en medicijngebruik.
Wat de onderzoekers vonden
Het belangrijkste resultaat is eigenlijk dat er voor koffie over de hele groep geen duidelijk verband was. Vrouwen die meer koffie dronken, hadden gemiddeld geen aantoonbaar lagere botdichtheid in heup of dijbeenhals. Pas toen de onderzoekers de lijn per hoeveelheid tekenden, zagen ze een patroon. Bij ongeveer twee tot drie koppen per dag leek koffie de botdichtheid niet te raken. Boven de vijf koppen per dag boog de lijn naar beneden.
Dat laatste is nadrukkelijk een aanwijzing en geen hard bewijs. De auteurs schrijven zelf dat het om een visuele trend in hun grafieken gaat. Gezondnu zegt het zo: “De grens van vijf koppen is dus geen bewezen omslagpunt.”
Twee andere uitkomsten springen eruit:
- Bij vrouwen die meer alcohol dronken, hing koffie wel samen met een lagere botdichtheid in de dijbeenhals. Koffie en alcohol lijken elkaar dus te versterken.
- Theedrinkers hadden een iets hogere botdichtheid in de heup dan vrouwen die geen thee dronken. Het verschil was statistisch significant maar erg klein, en het effect leek het grootst bij vrouwen met overgewicht.
Voor wie dit geldt
De studie gaat over oudere vrouwen na de overgang. In die levensfase neemt de botdichtheid sowieso af en stijgt de kans op botontkalking. Over mannen, jongere vrouwen of vrouwen die nog niet in de overgang zijn, zegt dit onderzoek niets. Ook ging het om een groep die voor het grootste deel wit was, en is het koffiegebruik door de vrouwen zelf opgegeven. Hoe groot een kop was en hoe sterk de koffie, weten de onderzoekers niet precies.
Ben je een vrouw boven de 65 en drink je een paar koppen per dag, dan geeft deze studie geen reden om iets te veranderen. Zit je structureel boven de vijf koppen, en drink je daarnaast regelmatig alcohol, dan is het een signaal om eens kritisch naar je dagelijkse aantal te kijken. Gezondnu raadt daarbij aan te letten op voldoende calcium en vitamine D en op regelmatig bewegen, met krachttraining erbij.
Hoeveel koffie is veilig, en helpt melk?
Voor gezonde volwassenen geldt tot 400 milligram cafeïne per dag als veilig. Hoeveel koppen dat zijn, hangt sterk af van hoe je zet. Een mok uit de volautomaat met een dubbele shot telt zwaarder dan een kopje filterkoffie. In ons overzicht van hoeveel kopjes koffie per dag veilig zijn lees je hoe je dat voor je eigen zetmethode uitrekent.
Dan de melk. De onderzoekers leggen uit dat cafeïne de opname van calcium licht kan verminderen. Ze verwijzen naar eerder onderzoek waarin dat effect zo klein bleek dat het al met één à twee eetlepels melk in je koffie te compenseren is. In deze studie zelf is niet gekeken of vrouwen melk in hun koffie deden, dus of een cappuccino of flat white beter is voor je botten dan zwarte koffie, laat dit onderzoek open. Of plantaardige varianten hetzelfde doen, is evenmin onderzocht.
Wie toch al graag een melkkoffie drinkt, zit in elk geval niet verkeerd. In ons stuk over flat white en cappuccino lees je hoe ze verschillen in melk en schuim. Wil je minder cafeïne zonder minder kopjes, dan is cafeïnevrije koffie een optie. Hoe die wordt gemaakt en hoe hij smaakt, lees je in ons stuk over cafeïnevrije koffie.
