Twee tot drie koppen koffie per dag en minder kans op depressie: wat klopt er
Inhoudsopgave
Wat de onderzoekers precies hebben bekeken
Het onderzoek verscheen in het vakblad Journal of Affective Disorders en komt van een team van de Fudan-universiteit in Shanghai, onder leiding van Xiang Gao en Liang Sun. Ze gebruikten gegevens uit de UK Biobank, een grote Britse gezondheidsdatabank. In de studie zijn 461.586 volwassenen gevolgd die bij de start geen stemmings- of stressstoornis hadden. Ze waren gemiddeld 57 jaar oud en werden mediaan 13,4 jaar gevolgd.
Bij de start gaven de deelnemers één keer op hoeveel koffie ze per dag dronken en welke soort meestal: oploskoffie, gemalen koffie of cafeïnevrij. Daarna keken de onderzoekers in ziekenhuisdossiers wie een diagnose kreeg. Zo telden ze 18.220 nieuwe gevallen van stemmingsstoornissen, waaronder depressie, en 18.547 gevallen van stressgerelateerde stoornissen, zoals ernstige angst- en paniekstoornissen. In de berekening is rekening gehouden met onder meer leeftijd, roken, beweging, slaapduur, inkomen en chronische aandoeningen als diabetes type 2 en hoge bloeddruk.
Een J-curve, geen rechte lijn
De uitkomst is geen simpele regel van hoe meer koffie, hoe beter. De onderzoekers vonden een zogeheten J-vormig verband. Wie helemaal geen of weinig koffie dronk, had een iets hoger risico. Bij twee tot drie koppen per dag lag het risico het laagst. Daarboven liep het weer op, en bij vijf of meer koppen per dag zagen de onderzoekers juist vaker stressgerelateerde stoornissen dan bij de matige drinkers.
Volgens het verslag van PsyPost volgden oploskoffie en gemalen koffie dat patroon. Bij cafeïnevrije koffie zagen de onderzoekers geen duidelijk verband. En bij mensen die veel gemalen koffie dronken, kwamen stemmingsstoornissen vaker voor. Het verband met stemmingsstoornissen was bovendien sterker bij mannen dan bij vrouwen. Waarom dat zo is, weten de onderzoekers nog niet.
Opvallend is wat er niet uitkwam. De onderzoekers keken ook naar genen die bepalen hoe snel je lichaam cafeïne afbreekt. Snelle en trage afbrekers lieten dezelfde curve zien. Dat is anders dan bij eerder onderzoek naar koffie en parkinson, waar die genen juist wel verschil leken te maken.
Waarom dit geen bewijs is dat koffie depressie voorkomt
Dit is een observationele studie. De deelnemers kozen zelf hoeveel koffie ze dronken, en dat kan samenhangen met allerlei andere dingen. Wie slecht slaapt of zich al een tijd minder goed voelt, drinkt misschien bewust minder of juist meer koffie. De onderzoekers hebben voor een aantal van die factoren gecorrigeerd, maar niet voor alles. BGNES vat het nuchter samen: de studie bewijst niet dat je een stemmings- of stressstoornis voorkomt door koffie aan je dag toe te voegen.
Er zijn meer kanttekeningen. Het koffiegebruik is maar één keer gevraagd, aan het begin. Of iemand tien jaar later nog hetzelfde dronk, weet niemand. Er is ook niet gevraagd hoe groot een kop was of hoe sterk de koffie was, dus de werkelijke hoeveelheid cafeïne blijft onzeker. Alleen diagnoses uit ziekenhuisdossiers telden mee. Wie bij de huisarts of een psycholoog liep, valt buiten beeld. En de UK Biobank bestaat vooral uit witte Britten uit welgestelde wijken, dus de uitkomst geldt niet automatisch voor iedereen.
De onderzoekers geven zelf mogelijke verklaringen, zoals stoffen in koffie die ontstekingen remmen. Matige drinkers hadden in de bloedwaarden inderdaad minder ontstekingsmarkers. Maar dat is een aanwijzing, geen getest mechanisme.
Wat betekent dit voor jouw dagelijkse aantal?
Voor de meeste thuisbarista’s is het vooral geruststellend. Wie nu twee of drie koppen per dag drinkt, hoeft volgens deze studie niets te veranderen. Dat past bij het advies dat tot 400 milligram cafeïne per dag voor gezonde volwassenen als veilig geldt. Hoeveel koppen dat zijn, hangt af van je zetmethode. Een dubbele espresso bevat meer dan een klein kopje filterkoffie. In ons stuk over hoeveel kopjes koffie per dag veilig zijn staat per soort koffie hoe je dat uitrekent.
Een paar dingen om mee te nemen:
- Begin niet met koffie drinken om je stemming te verbeteren. Dat zegt deze studie niet.
- Drink je vijf koppen of meer per dag en merk je onrust of slechte slaap, dan is minderen het overwegen waard. Eerder onderzoek naar cafeïne en angst wijst dezelfde kant op.
- Een kop telt niet altijd als een kop. Een grote mok uit de volautomaat met een dubbele shot is iets anders dan een kopje van 125 milliliter.
- Voel je je langere tijd somber of angstig, dan is je huisarts het juiste adres. Koffie is geen behandeling.
De studie past in een rij onderzoeken die bij matig koffiedrinken steeds dezelfde kant op wijzen, zoals eerder bij koffie en dementie en bij koffie en lichaamsvet. Ook daar ging het om verbanden en niet om bewezen effecten. De les blijft steeds dezelfde: twee tot drie koppen lijkt voor de meeste mensen een prima plek om te zitten, en meer is niet automatisch beter.
