Na koffie en cacao staat nu ook thee onder druk: scheelt overstappen nog
Inhoudsopgave
Wat er in Kenia gebeurt
Het voedselplatform Foodlog beschreef op 22 september 2026 hoe Keniaanse theeboeren minder oogsten door ongekende hagelstormen, droogte, hitte en regen op ongebruikelijke momenten. In de regio’s Kericho en Bomet, bekend als de theeschuur van Kenia, sloeg de hagel hele plantages kaal. Een storm in het district Kabartegan liet van duizenden theestruiken alleen de stammen over. De betrokken coöperaties verloren daardoor vier maanden lang elke dag 20.000 tot 30.000 kilo thee, en bij Fintea, een unie van vijf coöperaties, lag de opbrengst in mei en juni 30 procent lager dan normaal.
Foodlog verwijst naar de Britse krant The Independent, die waarschuwt voor een theetekort in Britse supermarkten. Het Verenigd Koninkrijk haalt de helft van zijn zwarte thee uit Kenia. Voor Nederland staan in die berichten geen cijfers, en hoe groot het Keniaanse aandeel in onze theezakjes is, laat ik daarom in het midden.
Drie gewassen, hetzelfde probleem
Koffie, cacao en thee hebben meer gemeen dan dat je ze warm drinkt. Het zijn alle drie meerjarige gewassen uit de tropen, geteeld door veel kleine boeren in een handvol landen, en ze reageren gevoelig op weer dat van het normale ritme afwijkt. Een struik of boom die een seizoen mist, kun je niet even opnieuw zaaien.
| Gewas | Wat er misging | Waar | Wat er met de prijs gebeurde |
|---|---|---|---|
| Cacao | Droogte en juist extreme regen | West-Afrika, onder meer Ghana | Boven de 12.000 dollar per ton in 2024 |
| Koffie | Tegenvallende oogsten | Brazilië en Vietnam | Sterk gestegen, deze maand weer wat gezakt |
| Thee | Hagel, droogte, hitte en regen op het verkeerde moment | Kenia | Druk op aanbod, gevolgen voor de winkelprijs nog onduidelijk |
De gegevens over cacao en thee komen uit het Foodlog-stuk. Volgens een Ghanese studie die Foodlog aanhaalt, verklaren droogte en extreme regen samen ongeveer twee derde van de schommelingen in de cacao-oogst. Voor koffie noemt Foodlog de tegenvallende oogsten in Brazilië en Vietnam als oorzaak van de hoge prijzen van de afgelopen jaren. Dat de koffieprijs deze maand juist daalt, zagen we in ons stuk over de wereldmarkt, en dat laat vooral zien hoe snel het weer de prijs alle kanten op duwt.
Waarom boeren er zelden beter van worden
Een hoge grondstofprijs klinkt als goed nieuws voor wie de grondstof teelt, maar zo werkt het meestal niet. Foodlog wijst erop dat vooral handelshuizen profiteren, omdat boeren afhankelijk zijn van hun inkoop en distributie. Toen de cacaoprijs in 2024 door de 12.000 dollar per ton ging, lagen de bonen van veel telers al verkocht in de opslag van handelaren. Keniaanse theeboeren zien intussen hun oogst en inkomen krimpen, terwijl ze moeten investeren in irrigatie en betere grond om de volgende klap op te vangen.
Er zijn pogingen om dat te doorbreken. De Britse tak van Lidl brengt deze maand volgens Foodlog Keniaanse thee op de markt waarbij bovenop de Fairtrade-minimumprijs en premie een extra bedrag per kilo gaat naar een leefbaar inkomen. Of dat medemenselijkheid is of eigenbelang, laat Foodlog in het midden. Ik denk dat het allebei is, en dat het tweede op den duur het sterkere argument wordt. Een keten die zijn telers kwijtraakt, heeft straks niets meer te verkopen.
Dat geldt voor koffie net zo. Wie bonen koopt bij een brander die zegt waar ze vandaan komen en wat de boer ervoor kreeg, betaalt vaak meer, maar koopt ook een beetje zekerheid dat er volgend jaar weer oogst is.
Scheelt overstappen op thee nog iets
Per kop waarschijnlijk wel. Voor een kop thee gebruik je een paar gram blad, voor een kop koffie al snel het dubbele of meer aan gemalen bonen. Hoeveel het bij jou precies is, hangt af van hoe je zet. Wie wil rekenen, vindt de koffiekant in hoeveel gram koffie per kopje en kan daarna de theezakjes uit de eigen kast ernaast leggen.
Maar ik zou het niet om het geld doen. Het verschil per kop is klein, en de reden dat koffie duur werd, geldt nu ook voor thee. Wie overstapt om aan de prijsstijgingen te ontkomen, loopt er over een jaar opnieuw tegenaan. Drink thee omdat je thee lekker vindt, en koffie omdat je koffie lekker vindt.
Wie op koffie wil besparen, heeft meer aan drie andere dingen. Weeg je koffie in plaats van te scheppen, zodat je niet meer gebruikt dan nodig. Gooi geen halve kan weg, maar zet wat je drinkt. En bewaar je bonen zo dat ze niet na twee weken muf smaken, want koffie die je weggooit is de duurste koffie die er is. Hoe dat laatste werkt, lees je in koffiebonen bewaren na het openen.
Waarom warme dranken duurder blijven
Het rijtje cacao, koffie en thee is geen toeval. Foodlog noemt thee nu ook een grondstof waarvan aanbod, kwaliteit en prijs gevoeliger worden voor het weer. Dat is de kern. Het gaat niet meer om een slecht jaar dat door een goed jaar wordt goedgemaakt, maar om teelten die vaker uit hun ritme raken. Een gunstig weerbericht uit Brazilië kan de koffieprijs een paar maanden laten zakken, maar de schommelingen worden groter en de dalen korter.
Voor de thuisdrinker betekent dat vooral dat je niet moet gokken op het goede moment. Er komt geen jaar waarin alles weer wordt zoals vroeger. Wat wel werkt, is weten wat je drinkt, waarom je het lekker vindt, en daar zuinig mee zijn. Dat scheelt meer dan wisselen tussen kopjes.
