Cafeïnevrije koffie en je darmflora: ook zonder cafeïne verandert er iets

Het onderzoek zelf is niet nieuw. Het verscheen in april 2026 in Nature Communications, en we zetten de opzet en de grenzen ervan eerder op een rij in ons stuk over koffie, darmen en hersenen. Hier kijken we alleen naar de cafeïnevrije kant.

Wat de onderzoekers met decaf deden

Aan de studie deden 62 gezonde volwassenen mee, de helft vaste koffiedrinkers en de helft niet-drinkers. De koffiedrinkers stopten twee weken helemaal en kregen daarna drie weken lang weer koffie, zonder te weten welke. De ene helft kreeg koffie met cafeïne, de andere helft cafeïnevrij.

Een detail dat in de berichtgeving meestal ontbreekt, staat in het methodedeel van het artikel. De deelnemers kregen geen versgemalen bonen, maar oploskoffie: Nescafé Classic, gewoon of cafeïnevrij, vier zakjes van 1,8 gram per dag. Melk en suiker mochten ze zelf toevoegen. Dat is dus koffie zoals die in elke supermarkt ligt, en geen speciale decaf van een branderij.

Na het weer drinken verschoven de darmbacteriën en hun afbraakstoffen in beide groepen, met en zonder cafeïne. Beide groepen meldden ook minder stress en somberheid. Alleen de groep met cafeïnevrije koffie deed het beter op een aantal leer- en geheugentaken. Alertheid en minder angst zagen de onderzoekers juist alleen bij gewone koffie, wat past bij wat cafeïne doet.

Wat er in de boon zit behalve cafeïne

Cafeïne is maar een klein deel van wat je drinkt. Koffie bevat ook veel polyfenolen, plantstoffen waarvan chlorogeenzuren de bekendste groep zijn. Een deel daarvan komt onverteerd in de dikke darm terecht, waar bacteriën ze afbreken. De Ierse onderzoekers vonden bij koffiedrinkers in de urine ook meer van die afbraakproducten. Zij wijzen deze stoffen aan als waarschijnlijke reden dat decaf de darmflora ook raakt.

Het zijn ook de stoffen die mede de smaak bepalen. Chlorogeenzuren geven koffie een deel van zijn zuurheid en bitterheid, en bij het branden vallen ze gedeeltelijk uiteen. Hoe donkerder de branding, hoe minder ervan overblijft.

Blijven die stoffen zitten na het cafeïnevrij maken?

Grotendeels wel, en dat is voor de overstapper het geruststellende deel. Cafeïne wordt uit de groene, ongebrande boon gehaald door hem te weken en de cafeïne met water, CO2 of een oplosmiddel te onttrekken. Hoe die methoden werken, lees je in ons stuk over hoe cafeïnevrije koffie gemaakt wordt.

Onderzoekers van Vanderbilt University maten al in 2006 wat dat doet met chlorogeenzuren, bij arabica die met water cafeïnevrij was gemaakt. In de gebrande koffie lag het gehalte 3 tot 9 procent lager dan bij dezelfde koffie met cafeïne. Een Japanse studie uit 2022 naar de CO2-methode vond dat de chlorogeenzuren in de boon nauwelijks veranderden. Wel zagen die onderzoekers dat cafeïnevrije bonen sneller kleuren in de brander. Brand je ze tot dezelfde kleur als gewone bonen, dan krijgen ze minder hitte en blijft er eerder iets meer chlorogeenzuur over.

Het verschil tussen een kop met en zonder cafeïne zit dus vooral in de cafeïne zelf. De polyfenolen die de darmbacteriën voeden, zitten er grotendeels nog in. Dat sluit aan bij wat de Ierse studie zag.

Wat je er als decafdrinker mee doet

Allereerst niets dramatisch. De studie was klein en kort, en een verandering in je darmflora is niet vanzelf een verbetering. Of die verschuivingen op lange termijn iets betekenen voor je spijsvertering of je stemming, weet niemand. Het onderzoek werd daarnaast betaald door het Institute for Scientific Information on Coffee, een instituut dat wordt gedragen door grote Europese koffiebedrijven. Dat staat in de verantwoording van het artikel zelf.

Wel neemt het een zorg weg die veel overstappers hebben, namelijk dat decaf een uitgeklede versie van koffie is. Wie ’s middags of ’s avonds overstapt om beter te slapen, houdt de meeste andere stoffen in zijn kopje. En het hoeft geen dure zak te zijn, want de onderzoekers gebruikten gewone oploskoffie.

Wil je zo veel mogelijk van die polyfenolen in je kop, dan helpt een middelgebrande decaf meer dan een heel donkere. Dat is ook prettig voor de smaak, want donkergebrande decaf werd juist lang zo gebrand om matige bonen te maskeren. Wie zijn cafeïne niet helemaal wil schrappen, kan ook ’s ochtends gewone koffie drinken en na de lunch decaf. Hoeveel cafeïne per dag voor volwassenen als veilig geldt, staat in ons stuk over 400 milligram cafeïne.