Koffie na twaalf uur en je hart: wat de studie echt gemeten heeft
Inhoudsopgave
Men’s Health zette de studie op 25 oktober 2026 opnieuw in de schijnwerpers, met de vraag of je je laatste kop beter voor twaalf uur drinkt. Die twaalf uur is geen advies van de onderzoekers, maar een grens die ze zelf trokken om de dag in stukken te verdelen. Wie weet hoe die grens tot stand kwam, leest de uitkomst een stuk rustiger.
Wat er precies gemeten is
Het gaat om een studie van Xuan Wang en collega’s van Tulane University in New Orleans, met onderzoekers van Harvard. Ze verscheen begin 2025 in het European Heart Journal, dus het is geen nieuw onderzoek, al wordt het nu weer veel gedeeld.
De onderzoekers gebruikten gegevens van 40.725 Amerikaanse volwassenen uit een groot landelijk voedingsonderzoek dat tussen 1999 en 2018 liep. Deelnemers vertelden op twee losse dagen wat ze de afgelopen 24 uur hadden gegeten en gedronken, en hoe laat. Op basis daarvan verdeelden de onderzoekers de dag in drie blokken: ochtend van 4.00 tot 11.59 uur, middag van 12.00 tot 16.59 uur en avond vanaf 17.00 uur. Zo kwam die twaalf uur in de kop van het nieuwsbericht terecht.
Met die tijdsblokken zochten de onderzoekers naar drinkpatronen. Er kwamen er twee duidelijk uit. Ongeveer 36 procent van de deelnemers dronk koffie vooral in de ochtend. Zo’n 14 procent verspreidde de koffie over ochtend, middag en avond. De rest dronk weinig of geen koffie. Daarna volgden de onderzoekers hoe het de deelnemers verging, gemiddeld bijna tien jaar lang.
De uitkomst in gewone woorden
Vergeleken met mensen die geen koffie dronken, hadden de ochtenddrinkers een 16 procent lager risico om in die periode te overlijden, door welke oorzaak dan ook. Voor overlijden aan hart- en vaatziekten was het verschil groter, 31 procent lager. Bij de groep die de hele dag door dronk, vonden de onderzoekers geen verband dat statistisch overeind bleef.
Er zit nog een detail in dat in de meeste berichten wegvalt. Bij de ochtenddrinkers ging meer koffie samen met een lager risico. Bij de mensen die de hele dag dronken, was dat niet zo. Het ging dus niet om de hoeveelheid alleen, maar om de combinatie van hoeveel en wanneer.
Belangrijk is wat de studie niet doet. Het is observationeel onderzoek. Niemand kreeg de opdracht om op een bepaald moment koffie te drinken. De onderzoekers keken naar bestaande gewoontes en zochten verbanden. Dat de ochtendgroep gezonder bleef, kan ook komen door iets anders in hun leven dat met dat ritme samenhangt, zoals werktijden of een regelmatiger dagindeling. De onderzoekers schrijven zelf dat hun uitkomsten niet als oorzaak en gevolg gelezen mogen worden.
Cafeïne, slaap of iets anders?
De voor de hand liggende verklaring is slaap. Cafeïne die je ’s middags drinkt, zit ’s avonds deels nog in je lichaam en kan je nachtrust verstoren. Slechte slaap hangt op zijn beurt samen met een hogere bloeddruk en meer hartproblemen. De onderzoekers noemen dat ook, samen met een mogelijk effect van koffie op je biologische klok.
Toch is het verhaal minder simpel. De onderzoekers hielden in hun berekening al rekening met het aantal uren dat mensen sliepen. Ze corrigeerden ook voor de hoeveelheid koffie met én zonder cafeïne. Het verschil tussen de twee groepen bleef daarna bestaan. Slaapduur verklaart het dus in elk geval niet helemaal. Slaapkwaliteit, zoals hoe diep je slaapt, is niet gemeten. Dat die ook bij een ochtendkop al een rol speelt, lees je in ons stuk over ochtendkoffie en diepe slaap.
Een andere kanttekening zit in de meting zelf. Twee dagen opschrijven wat je dronk, zegt iets over je gewoonte, maar niet alles. Wie op een doordeweekse dag om drie uur nog een kop neemt en in het weekend niet, valt misschien in de ene of de andere groep, afhankelijk van welke dagen toevallig werden uitgevraagd.
Moet je je koffieritme aanpassen?
Op grond van dit onderzoek hoeft niemand na de lunch van de koffie af te blijven. Er is geen harde grens gevonden, en er is niet getest wat er gebeurt als iemand zijn middagkop schrapt. Het maakt de vraag wel interessanter dan “hoeveel koppen per dag mag ik”, waar het meeste onderzoek over gaat. Wat als veilige hoeveelheid voor volwassenen geldt, staat in ons stuk over het hartadvies van 400 milligram cafeïne.
Praktisch zit de winst vooral bij je slaap, en die kun je zelf controleren. Slaap je slechter op dagen dat je na de middag nog koffie drinkt, probeer dan een week lang je laatste kop vroeger te zetten of ’s middags over te stappen op cafeïnevrij. Dat is goedkoop om uit te proberen en je merkt het verschil zelf, zonder op een studie te hoeven wachten. Over cafeïnevrije bonen en hoe ze gemaakt worden, schreven we eerder in ons stuk over cafeïnevrije koffie.
Wie juist van een ochtendkop houdt, kan zich gesterkt voelen. Ook ander onderzoek wijst op de ochtend als gunstig moment, al ging dat over stemming en niet over je hart, zoals je leest in ons stuk over het beste moment voor je koffie. En wie ’s middags graag een espresso drinkt en daar prima op slaapt, heeft op basis van dit onderzoek weinig reden om die op te geven.
