Hoe het Nederlandse koffiemerk Wakuli boeren betaalt, en wat je daarvan proeft

Aanleiding om er nu naar te kijken is een uitgebreid interview in Quote met de oprichters Yorick Bruins en Lukas Grosfeld, dat op 28 september verscheen. Onder de kop dat het merk niet kiest tussen winst maken en boeren helpen, want ‘Wij doen het allebei’, vertellen ze hoe het bedrijf is opgebouwd.

Hoe de directe handel van Wakuli werkt

Het idee begon in Oost-Afrika. Bruins werkte daar volgens Quote als adviseur in de landbouw en hielp boerencoöperaties om toegang te krijgen tot markten en geld. Koffie was een van de belangrijkste gewassen in die regio, en hij zag van dichtbij hoe weinig er voor de boer overbleef van de prijs die in Europa voor een pak werd betaald. Samen met Grosfeld, die hij tijdens hun studie in Londen had leren kennen, begon hij een koffiemerk dat die keten korter moest maken.

In de praktijk werkt dat zo. Wakuli zoekt boerengroepen in koffielanden en zet met hen een eigen exportlijn op, zonder de handelaren die normaal tussen boer en brander zitten. Op de eigen site meldt het bedrijf dat het nu met dertien partners in twaalf herkomstlanden werkt, samen goed voor ruim zestienduizend boeren. Vorig jaar betaalde Wakuli die partners naar eigen zeggen gemiddeld ruim een kwart meer per kilo dan de gemiddelde marktprijs. Belangrijker nog dan dat bedrag is de afspraak dat de prijs jaar na jaar gelijk blijft, zodat een boer niet afhangt van hoe de beurs er toevallig voor staat.

Quote beschrijft hoe dat er in de branderij in Watergang uitziet. In de productieruimte staan jutezakken met nummers die bij een bepaalde boer of groep horen, en klopt er iets niet, dan kan Wakuli die direct bellen. Vanuit die branderij gaat de koffie naar meer dan honderdduizend klanten en 24 eigen winkels.

Wat je ervan proeft

Directe handel is in de eerste plaats een afspraak over geld, maar het heeft ook gevolgen voor de smaak. Wie een boer een vaste, betere prijs betaalt, kan ook hogere eisen stellen aan de kwaliteit. Wakuli verkoopt volgens de eigen site alleen specialtykoffie, de hoogste kwaliteitsklasse zoals onafhankelijke proevers die vaststellen, en brandt die lichter dan je van een supermarktmerk gewend bent.

• Lichter gebrand betekent meer van het eigen karakter van de boon. Je proeft eerder fruit, bloemen of iets zoets, en minder van het donkere, bittere branden. Wie gewend is aan een stevig pak koffie, vindt de eerste kop soms zuur. Dat went, of het past gewoon niet bij je.
• Vers is het tweede verschil. Wakuli verstuurt de koffie binnen een week na het branden. Een supermarktpak kan maanden onderweg zijn geweest. Hoe je verse bonen daarna zo lang mogelijk goed houdt, lees je in koffiebonen bewaren na het openen.
• Herkomst op het pak maakt het makkelijker om te ontdekken wat je lekker vindt. Een koffie uit Ethiopië smaakt anders dan een uit Brazilië, en als je dat een paar keer naast elkaar proeft, ga je gerichter kopen.

Licht gebrande bonen vragen wel iets van je zetmethode. In een filter of met pour over komt het karakter het best tot zijn recht. Op een espressomachine moet je vaak fijner malen en iets langer laten doorlopen, anders wordt het echt zuur. Wat je daar dan aan doet, staat in espresso smaakt zuur.

En wat merk je in de prijs

Specialtykoffie van een merk als Wakuli kost per kilo duidelijk meer dan een supermarktpak. Dat is geen verrassing, want betere boonkwaliteit, een hogere prijs voor de boer en vers branden in kleine hoeveelheden kosten allemaal geld. Wat je terugkrijgt, is een ander product, niet dezelfde koffie met een beter geweten.

Mijn eigen kijk erop is dat het verhaal van directe handel pas iets waard is als je het ook kunt controleren. Wakuli noemt op zijn site aantallen boeren, partners en de gemiddelde prijs ten opzichte van de markt, en dat is meer dan veel merken doen. Tegelijk blijft het informatie van het bedrijf zelf. Wat je van zulke claims op een verpakking mag verwachten, en wat er straks wettelijk verandert, zetten we op een rij in duurzaamheidsclaims op je pak koffie.

Wil je het proberen zonder meteen een abonnement te nemen, koop dan eerst één zak in een van de winkels en zet hem op je eigen manier. Smaakt het je te fris, kies dan een blend in plaats van een koffie van één herkomst. Die zijn meestal ronder en dichter bij wat je kent.